SteppeNews.kz: Жасанды интеллектіні енгізу салдарынан алдағы 10 жылда 400 мыңға дейін адам жұмысынан айырылуы мүмкін деген Еңбек министрлігінің мәлімдемесі Қазақстан үшін маңызды сигналға айналды.
Бұл еңбек нарығы мен ел экономикасына қалай әсер етуі мүмкін? Осы тақырыпқа қатысты Qazaq Expert Club сарапшысы, қаржыгер Саида Тлеуленова пікір білдірді.
«Бүгінде Қазақстан экономикасында шамамен 9,8 млн адам жұмыспен қамтылған*. 400 мың жұмыс орнының қысқаруы – елдегі жалпы жұмыспен қамтудың шамамен 4%-ы, ал еңбек нарығы үшін бұл айтарлықтай көрсеткіш», – дейді сарапшы.
Сонымен бірге, оның айтуынша, жасанды интеллект Қазақстан экономикасы үшін тек қауіп емес, жаңа мүмкіндіктер көзі де бола алады.
«PwC бағалауы бойынша, – деп қосады сарапшы, – ЖИ-дің әлемдік экономикаға қосатын үлесі 2030 жылға қарай $15 трлн-нан асуы мүмкін».
Бизнес пен мемлекет үшін қандай пайда бар?
Ұзақ мерзімді перспективада жасанды интеллект еңбек өнімділігін арттыратын негізгі факторлардың біріне айналуы ықтимал. Ал бұл Қазақстан экономикасындағы басты құрылымдық мәселелердің бірі болып саналады.
Бизнес үшін ЖИ енгізу операциялық шығындарды азайтуға, процестерді жеделдетуге, аналитика сапасын жақсартуға және ресурстарды тиімді басқаруға мүмкіндік береді.
Бұл әсіресе банк секторы, логистика, тау-кен өнеркәсібі, сауда және мемлекеттік басқару салалары үшін маңызды. Саида Тлеуленованың пікірінше, құжат айналымы мен күнделікті операцияларды ішінара автоматтандырудың өзі бизнес пен мемлекетке жыл сайын жүздеген миллиард теңге үнемдеуге көмектеседі.
Көлеңкелі экономикамен күрес және бюрократияны жою
«ЖИ экономиканы “көлеңкеден шығарудың” драйверіне де айналуы мүмкін. Процестер неғұрлым цифрлық форматқа көшсе, сыбайлас жемқорлыққа, көлеңкелі схемаларға және адами факторға орын соғұрлым аз қалады. Мемлекет үшін бұл салық түсімдерінің артуын және бюджеттік шығындардың тиімділігін білдіреді», – дейді қаржыгер.
Сарапшы жасанды интеллектінің мемлекеттік секторға ықпалын да ерекше атап өтті. Оның айтуынша, Қазақстан дәстүрлі түрде жоғары әкімшілік шығындар мәселесіне тап болып келеді. Ал мемлекеттік қызметтерді, аналитиканы және деректерді өңдеуді автоматтандыру бюрократияны азайтып, шешім қабылдау үдерісін жеделдетіп, халыққа көрсетілетін қызмет сапасын жақсарта алады.
Жаңа мамандықтар мен болашақтың нарығы
«Сонымен қатар, ЖИ жаңа салалар мен мамандықтардың пайда болуына негіз бола алады», – деп есептейді қаржыгер.
Қазірдің өзінде әлемде деректерді талдау, киберқауіпсіздік, ЖИ шешімдерін әзірлеу, цифрлық инфрақұрылым және бизнес-процестерді автоматтандыру бағытындағы мамандарға сұраныс қарқынды өсіп келеді.
«Егер Қазақстан білім беру және кадр даярлау жүйесін уақытында бейімдей алса, ел технологияларды тек тұтынушы емес, өңірдегі жаңа цифрлық экономиканың бір бөлігіне айналу мүмкіндігіне ие болады», – деп атап өтті сарапшы.
Макроэкономикалық тұрғыдан алғанда, жасанды интеллектіге тез бейімделетін мемлекеттер қосымша бәсекелік артықшылыққа ие болады. Бұл Қазақстан үшін аса маңызды, өйткені шикізаттық экономика моделі біртіндеп жоғары өсім әлеуетін сарқып келеді.
«Жасанды интеллект технологиялық әрі әртараптандырылған экономикаға көшу құралдарының біріне айналуы мүмкін. Бірақ бұл үшін технологияларды енгізу жылдамдығы ғана емес, экономика мен білім беру жүйесінің осы өзгерістерге бейімделу қабілеті де маңызды», – деп қорытындылады Саида Тлеуленова.
Дереккөз: Tengrinews, 2026 жылғы 14 мамыр.
