Тәжікстан астанасы Душанбеде орналасқан қарбыз өсіруге арналған тәжірибелік алқапта Тәжік аграрлық университетінің гидромелиорация факультетінің деканы Нурзода Назар биыл жиналған қытайлық гибридті қарбыз сорттары мен жергілікті дәстүрлі сорттардың өнімділігі мен сапасын жүйелі түрде салыстырып зерттеп жүр. Ол зерттеу нәтижелерін мыңдаған шақырым қашықтықта орналасқан Қытайдағы ғылыми топқа жедел түрде жіберіп отырады. Бұл туралы SteppeNews.kz Синьхуа ақпараттық сайтына сілтеме жасап хабарлайды.
Н. Назар биыл қаңтар айында Қытайдың солтүстік-батысындағы Шыңжаң-Ұйғыр автономиялық ауданында орналасқан Чанцзи-Хуэй автономиялық округіндегі жаңа жоғары технологиялар қолданылатын ауыл шаруашылығы өндірісінің мемлекеттік демонстрациялық аймағындағы бір жылдық тағылымдамасын аяқтап, елге оралды. Тағылымдама барысында ол жеміс-жидек дақылдарының сапасын арттыру және ауыл шаруашылығы өнімдерін тиімді өсіру технологиялары бойынша терең зерттеу жүргізген.
Оның айтуынша, Қытай мен Тәжікстан арасындағы ауыл шаруашылығы саласындағы ғылыми-зерттеу ынтымақтастығы Тәжікстан агросекторын жаңғырту мен трансформациялау бағытында маңызды тәжірибелік үлгіге айналып отыр.
Соңғы жылдары Шыңжаң Еуразия құрлығы арқылы өтетін «алтын жолды» дамытуға және батыс бағытындағы ашықтық арнасын қалыптастыруға басымдық беріп келеді. Осы мақсатта аймақ Орталық Азия елдерімен ауыл шаруашылығы ғылымы мен технологиялары саласындағы тұрақты әрі жүйелі алмасу тетіктерін кеңейтіп, технологиялармен өзара бөлісуге, ғылыми ынтымақтастыққа және зерттеу нәтижелерін бірлесіп пайдалануға негізделген серіктестік үлгісін қалыптастыруда.
Шыңжаң ауыл шаруашылығы ғылымдары академиясының мәліметінше, 2025 жылғы қыркүйекте Қытай (Шыңжаң) – Орталық Азия ауыл шаруашылығының ғылыми-техникалық инновациялар альянсы құрылғаннан бері ынтымақтастықтың негізгі бағыттарына ақылды ауыл шаруашылығы, генетикалық ресурстар, энергия үнемдейтін суару жүйелері, тұзданған жерлерді мелиорациялау, сондай-ақ жасыл және төмен көміртекті технологиялар енгізілген.
Бұл бағыттар бойынша бірқатар ғылыми-техникалық жетістіктер Шыңжаңнан тысқары жерлерде, соның ішінде Орталық Азия елдерінде де қолданыла бастады. Олардың қатарында мақтадан жоғары өнім алу технологиялары, көкөністер мен жемістердің балғындығын сақтау және энергия үнемдейтін суару технологиялары бар.
Өзбекстан Ғылым академиясының академигі Шадман Намазов көптеген жылдар бойы Қытай мен Өзбекстан арасындағы ауыл шаруашылығы саласындағы ғылыми инновациялық ынтымақтастықты дамытуға атсалысып келеді. Ол ғылыми байланыстар орнату және тәжірибе алмасу мақсатында Шыңжаңға бірнеше рет барған.
Оның айтуынша, трансшекаралық бірлескен ғылыми-инновациялық платформалардың құрылуы екі ел зерттеушілері арасында тәжірибе мен білім алмасуға мүмкіндік беретін көпірге айналды. Бұл Өзбекстанның ауыл шаруашылығы ғылымының халықаралық тәжірибесін кеңейтіп, жергілікті аграрлық секторды жаңғыртуға жаңа серпін берді.
Трансшекаралық ғылыми-инновациялық платформалардың көпдеңгейлі әрі көпқырлы жүйесі Шыңжаң мен Орталық Азия елдері арасындағы ауыл шаруашылығы саласындағы ұзақ мерзімді ынтымақтастықтың тұрақты тетігін қалыптастырды.
Чанцзидегі жаңа жоғары технологиялар қолданылатын ауыл шаруашылығы өндірісінің мемлекеттік демонстрациялық аймағында Қытай мен Орталық Азия елдерінің ауыл шаруашылығы ғылыми-зерттеу институттары арасында ұзақ мерзімді өзара сапарлар жүйесі жолға қойылған.
Сонымен қатар мұнда шетелдік ғалымдар трансшекаралық ғылыми жобаларды жүзеге асыру үшін тұрақты түрде қабылданады. Орталық Азия елдерінен магистранттар мен докторанттарға да ғылыми-зерттеу жұмыстарына қатысуға мүмкіндік беріледі. Бұдан бөлек, екі тілде жұмыс істейтін техникалық мамандар Қытайдың шетелдегі ауыл шаруашылығы кәсіпорындарына арнайы жіберіледі.
Қытай Ауыл шаруашылығы ғылымдары академиясының Батыс ауыл шаруашылығы зерттеу орталығы директорының орынбасары Хэ Вэньциннің айтуынша, ауыл шаруашылығын жаңғырту бағытындағы «Қытай – Орталық Азия» өндіріс пен білім беруді ықпалдастыру тетігінің біртіндеп тереңдеуі Қытай мен Орталық Азия елдерінің жоғары оқу орындары, ғылыми-зерттеу институттары және аграрлық кәсіпорындары арасындағы ынтымақтастық кедергілерін тиімді жоюға мүмкіндік берді.
Оның пікірінше, бұл үдеріс ауыл шаруашылығы саласындағы инновациялар мен өндірістік ынтымақтастықтың кешенді жүйесін қалыптастырып, өңірдің экспортқа бағдарланған аграрлық секторының сапасы мен тиімділігін арттыруға ықпал етуде.
Ғылыми және технологиялық байланыстардың нығаюы Қытай мен Орталық Азия арасындағы ауыл шаруашылығы саласындағы практикалық ынтымақтастықты одан әрі тереңдетуге мүмкіндік беріп отыр.
Келесі материал: «Сын Тенгри» Петербург сахнасында: хунну тарихы қайта жаңғырды