4 және 5 қыркүйек күндері Санкт-Петербургтегі Александринский театр сахнасында драматург Б. Цогнэмэхтің пьесасы негізінде қойылған «Сын Тенгри» спектаклі көрерменнің жоғары бағасына ие болды. Қойылымды Моңғолияның Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, режиссер Намнан Наранбаатар сахналаған деп хабарлайды SteppeNews.kz Монголия сейчас ақпараттық сайтына сілтеме жасап.
Спектакль Александринский театры ұйымдастыратын 17-ші Халықаралық театр фестивалінің ашылу қойылымы ретінде таңдалған.
Хунну дәуіріне арналған тарихи қойылым
«Сын Тенгри» спектаклі ежелгі хунну мемлекетінің билеушісі, тарихи тұлға әрі аңызға айналған Модун шаньюйдің тағдырына арналған. Хунну империясы Орталық Азиядағы ежелгі көшпелі мемлекеттердің бірі саналады және қазіргі Моңғолия мемлекеттілігінің тарихи бастау көздерінің бірі ретінде қарастырылады.
Модун шаньюй (Маодунь, Модэ, түркі дәстүріндегі Мете-хан) б.з.д. 209–174 жылдары билік еткен хунну империясының негізін қалаушы әрі шаньюйі болған.
Модунның тағдыры ежелгі қытай тарихшысы Сыма Цяньның жазбаларында баяндалады. Оның өмір жолы ежелгі грек трагедияларына тән драматизм мен тартысқа толы.
Модун Тоумань шаньюйдің үлкен әрі сүйікті емес ұлы болған. Әкесі оны өлімге айдап салмақ болады. Алайда Модун қиындықтан аман шығып, жеңіске жетеді. Хунну жерінің бірлігі мен мемлекеттің тұтастығын сақтау жолындағы күресте ол өз әкесін өлтіріп, билікке келеді.
Спектакльде Модун шаньюйдің рөлін актер Шайнбаяр Басанбуу сомдайды.
«Тәңірдің ұлы» ұғымы
Тәңір — жоғарғы құдай, аспанның әміршісі әрі барша жаратылыстың жаратушысы ретінде танылған. Ежелгі көшпелі мемлекеттердің идеологиясында шаньюйдің «Тәңірдің ұлы», яғни көктің ұлы екендігі маңызды орын алған.
Билеушінің толық атағында «Ұлы аспан ұлы» деген мағынадағы мәртебелі титул қолданылған.
«Сын Тенгри» спектаклі хунну өркениетінің болмысын ғылыми деректерге сүйене отырып, барынша дәл әрі егжей-тегжейлі жаңғыртады. Қойылымның сахналық безендірілуі мен костюмдерін әзірлеу барысында театр археологиялық экспедициялар кезінде табылған жәдігерлерге сүйенген.
Ғалымдардың соңғы жылдары жүргізген зерттеулері мен археологиялық жаңалықтары хунну дәуірі туралы түсінікті едәуір кеңейтті.
13 жылдан кейін жаңарған қойылым
«Сын Тенгри» алғаш рет 2011 жылы хунну империясының құрылғанына 2220 жыл толуына орай сахналанған. 2024 жылдың қазан айында спектакль жаңа редакцияда қайта жаңғыртылды. Қойылымға жаңа актерлік құрам тартылып, режиссерлік шешімі де қайта қаралды.
Спектакльдің қайта қойылуына соңғы 13 жыл ішінде тарихи және археологиялық зерттеулер саласында болған маңызды жаңалықтар себеп болған.
«Сын Тенгри» спектаклінің шығармашылық тобының пікірінше, ғылыми жетістіктер хунну дәуірі туралы білімді тереңдетіп қана қоймай, жаңа буын көрермендерінің осы тарихи кезеңге арналған туындыларға деген қызығушылығын арттырған.
Режиссер Намнан Наранбаатар жаңа нұсқаны жасау туралы шешімнің ел мен отан тақырыбын шығармашылық арқылы қайта көтеретін уақыттың келгеніне деген сеніммен қабылданғанын атап өткен.
Ұлттық мәдениетті жаңғыртуға үлес
«Сын Тенгри» алғашқы премьерасынан бері Моңғолияның ұлттық мәдениетін қалыптастыруға және оны қазіргі заман тұрғысынан қайта пайымдауға елеулі ықпал етті.
Әсіресе спектакль ұлттық киім дәстүрлерінің жаңғыруына әсер етіп, моңғол көрермендерінің ұлттық сана-сезімін күшейтуге айтарлықтай үлес қосты.
Спектакль режиссері Намнан Наранбаатар «Сын Тенгри» қойылымын сахналағаны үшін Моңғолияның Мемлекеттік сыйлығына ие болған.
2011 жылы қойылған спектакль Улан-Баторда өткен халықаралық «Гэгээн муза» («Қасиетті муза») театр фестивалінде «Үздік драматург», «Үздік режиссер», «Үздік композитор», «Үздік ер актер» секілді номинацияларды қоса алғанда, барлығы он аталым бойынша жүлдеге ие болған.
Сонымен қатар қойылым беделді азиялық Silver Tree фестивалінің бас жүлдесін жеңіп алып, фестивальдің гала-концертінде үздік өнер туындысы ретінде танылған.
Екі театр арасындағы ынтымақтастық жалғасады
Спектакль көрсетілімінен кейін моңғол өнерпаздары Александринский театрының басшылығымен кездесті.
Кездесу барысында Моңғолия Мемлекеттік академиялық драма театрының директоры Наранбаатар Наранбаатар мен Александринский театрының президент-режиссері Валерий Фокин екі театр арасындағы болашақ ынтымақтастық жоспарларын талқылады.
Тараптар бірлескен қойылымдар жасау, режиссерлер мен актерлерді өзара шақыру, сондай-ақ екі театр сахнасында спектакльдермен алмасу жөнінде келісімге келді.
Осылайша, Петербург сахнасында көрсетілген «Сын Тенгри» тек тарихи қойылым ретінде ғана емес, Моңғолия мен Ресей театр өнері арасындағы мәдени байланысты нығайтатын маңызды жоба ретінде де ерекшеленді.
Келесі материал: Қазақстан пойыздарында спутниктік интернетті енгізу жұмыстары жалғасуда