SteppeNews.kz: Қытай мен АҚШ басшылары жақын арада Бейжіңде кездеседі — екі ел арасындағы қатынастар кезекті маңызды белеске бет алды. ҚХР Төрағасы Си Цзиньпиннің шақыруымен АҚШ Президенті Дональд Трамп 13-15 мамыр аралығында Қытайға мемлекеттік сапармен барады.
Бұл — екі ел басшыларының өткен жылы Оңтүстік Кореяның Пусан қаласында өткен жүздесуінен кейінгі жарты жылдан астам уақыт ішіндегі алғашқы бетпе-бет кездесуі. Сонымен қатар, бұл — АҚШ Президентінің соңғы 9 жылға жуық уақыт ішіндегі Қытайға жасаған тұңғыш сапары.
Әлемдегі ең маңызды екіжақты байланыс саналатын Қытай-АҚШ қатынастары барлық тараптың мүддесіне әсер етіп, жаһандық ауқымда ықпал иеленеді. Трамптың Қытайға келетіні ресми жарияланғаннан кейін, екі ел арасындағы алда тұрған бұл маңызды кезең әлемдік БАҚ-тың басты тақырыбына айналды.
Мемлекет басшыларының дипломатиясы — «тұрақтылық тірегі»
Мемлекет басшыларының дипломатиясы әрқашан Қытай-АҚШ қатынастарының «тұрақтылық тірегі» болып келді. Екі ел жетекшілерінің әрбір кездесуі мен әрбір мазмұнды әңгімесі екіжақты байланыстардың бағыт-бағдарын айқындайды.
Қалыптасқан тәжірибеге сәйкес, басшылардың жүздесуі алдында қос тараптың жұмыс топтары өзара байланыс орнатып, кездесу күн тәртібін алдын ала дайындайды. 30 сәуірде ҚКП Орталық Комитеті Саяси бюросының мүшесі, Сыртқы істер министрі Ван И АҚШ Мемлекеттік хатшысы Марко Рубиомен телефон арқылы сөйлесті. 12-13 мамыр аралығында ҚКП Орталық Комитеті Саяси бюросының мүшесі, ҚХР Мемлекеттік кеңесі Премьерінің орынбасары Хэ Лифэн бастаған делегация Оңтүстік Кореяға барып, американдық тараппен сауда-экономикалық кеңестер өткізеді. Дипломатиялық және сауда-экономикалық салалардағы мұндай қарқынды байланыстарды сарапшылар алдағы саммиттің маңызды дайындығы ретінде бағалап отыр.
Соңғы уақытта Қытай мен АҚШ арасындағы қатынастарда жалпы алғанда тұрақтылық байқалады. Қытай халықаралық мәселелер институтының ғылыми қызметкері Су Сяохуэй мемлекет басшыларының дипломатиясы екі ел байланысын дамытуда әрқашан алмастырылмайтын стратегиялық бағдар беруші рөл атқаратынын атап өтті. Тікелей тілдесу арқылы тараптар өз ниеттерін нақты жеткізіп, қате пайымдаулардың алдын алады, ынтымақтастық аясын кеңейтіп, келіспеушіліктерді бақылауда ұстайды. Бұл екіжақты қатынастардың дұрыс арнада қалуына және стратегиялық әрі конструктивті байланыстарды орнату жолдарын іздеуге мүмкіндік береді.
Биылғы жыл Қытай-АҚШ қатынастары үшін «айрықша жыл» болмақ. Қараша айында Шэньчжэньде АТЭС лидерлерінің бейресми кездесуі, ал желтоқсанда АҚШ-тың Майами қаласында G20 саммиті өтеді. Сарапшылардың пікірінше, Бейжіңдегі кездесу биылғы жоғары деңгейдегі байланыстардың негізгі бағытын айқындауы мүмкін.
Тайвань мәселесі — қатынастардың саяси негізі
Тайвань мәселесі Қытай-АҚШ қатынастарының саяси негізіне тікелей қатысты. Бұл — екі ел арасындағы ең маңызды әрі сезімтал түйткіл және ол алдағы кездесуде егжей-тегжейлі талқыланатын тақырыптардың бірі болады деп күтілуде.
Жақында Қытай басшылары Дональд Трампқа жақын республикашыл сенатор Стив Дэйнспен кездесуде «Тайвань мәселесі Қытайдың түпкі мүддесіне тиесілі және Қытай-АҚШ қатынастарындағы аттап өтуге болмайтын ең бірінші қызыл сызық» екенін ашық мәлімдеді. Сондай-ақ, американдық тараптың «бір Қытай» принципін ұстанып, бұл мәселеге аса сақтықпен қарауына үміт білдірді.
Трамп Ақ үйге оралғаннан кейін Тайвань тақырыбы екі ел басшыларының диалогында бірнеше рет көтерілді. Си Цзиньпин Трамппен бұған дейінгі телефон арқылы сөйлесулерінде бұл мәселенің мемлекеттік егемендік пен аумақтық тұтастыққа тікелей қатысы бар екенін, сондықтан АҚШ-тың бұл тұрғыда өте абай болуы керектігін ескерткен болатын.
Су Сяохуэйдің пайымдауынша, тек осы түйткілді мәселе бойынша нақты түсіністік болғанда ғана Қытай-АҚШ қатынастары күрделі жағдайда базалық тұрақтылықты сақтай алады. Фудань университеті Халықаралық зерттеулер институтының директоры У Синьбоның айтуынша, Қытай тарапы үшін өз позициясын нақты растау жағдайды қате бағалаудан туындайтын стратегиялық қателіктердің алдын алу үшін қажет. Ал американдық тарап үшін Тайвань мәселесінің қаншалықты дұрыс шешілуі кездесу атмосферасына және алдағы қатынастардың тұрақтылығына айтарлықтай әсер етеді.
Сауда-экономикалық ынтымақтастық: нақты нәтижелерге ұмтылыс
Сауда-экономикалық ынтымақтастық — Қытай-АҚШ қатынастарының «тұрақтандырғыш тетігі». Әлемнің ең ірі екі экономикасы ретінде бұл елдердің өзара байланысы жаһандық экономиканың дамуы үшін де зор маңызға ие.
Оңтүстік Кореядағы алдағы консультациялардан бөлек, 30 сәуірде Хэ Лифэн АҚШ Қаржы министрі Скотт Бессентпен және Сауда өкілі Джеймисон Грирмен бейнебайланыс арқылы сөйлесті. Тараптар келіссөздер тетігін тиімді пайдалануды жалғастыруға, ортақ түсіністікті нығайтып, келіспеушіліктерді реттеуге келісті. Сауда-экономикалық сала алдағы кездесуде «көзге көрінетін нәтижелерге» қол жеткізу ықтималдығы ең жоғары бағыт болып отыр.
Трамп сапарға шығар алдында Джеймисон Грир Қытаймен тұрақты қатынастарды сақтауға шақырып, АҚШ-тың Қытай экономикасын қайта құруға ұмтылмайтынын баса айтты. Сонымен қатар, шетелдік БАҚ-тың хабарлауынша, американдық тарап бұл сапарға бірқатар ірі компания басшыларын да шақырған. Бұл деталь көпшіліктің қызығушылығын тудырып отыр, өйткені іскер топтар нарықтағы өзгерістерді басқалардан бұрын сезеді.
Таяу Шығыстағы жағдай — кездесу күн тәртібінде
Бұл сапар айрықша халықаралық жағдай кезінде өткелі тұр. Трамптың наурыз айына жоспарланған Қытайға сапары Иран төңірегіндегі ахуалға байланысты кейінге шегерілген болатын. Енді бұл тақырып та кездесудің негізгі мәселелерінің біріне айналмақ.
Қазіргі уақытта Парсы шығанағы мен Таяу Шығыстағы жағдай соғыс пен бейбітшілік арасындағы алмасудың шешуші нүктесінде тұр. Қытайдың ұстанымы өзгермейді: басты міндет — оқ атуды дереу тоқтату, сондай-ақ ірі державалар өз ықпалын дұрыс пайдаланып, конструктивті рөл атқаруы тиіс.
У Синьбоның айтуынша, Иран мәселесі бойынша Қытай мен АҚШ арасындағы байланыстың сақталуының өзі практикалық мәнге ие. Таяу Шығыстағы ахуал жаһандық энергетикалық қауіпсіздікке, тасымал тұрақтылығына және аймақтық тәртіпке тікелей әсер етеді. Егер кездесуде аймақтық тұрақтылықты сақтау бойынша ортақ мәмілеге келу мүмкін болса, бұл маңызды оң әсерін тигізеді.
Пусаннан Бейжіңге дейінгі бұл жол екі ел қатынастарының бағытын маңызды сәтте тағы да түзетпек. Қытай-АҚШ қатынастары тек екі халықтың әл-ауқатына ғана емес, бүкіл әлемдік тәртіптің тұрақтылығына да әсер етеді. Сондықтан алдағы кездесудің нәтижелерін бүкіл әлем зор ықыласпен бақылайтын болады.
Мақалаға қажетті мәліметтер мен фотосуреттерді CNS ұсынды.
