Тоқтық – молшылықтың, берекенің және қанағаттың белгісі. Қазақ халқы «Тоқшылық заман болсын» деп тілеген. Алайда, тоқтықтың да екі жағы бар: бірі – еңбекпен келген адал тоқтық, екіншісі – «тамағы тоқтық, жұмысы жоқтық» әкелетін азғындау. Мақалдарда тоқ бала мен аш баланың психологиясы, еңбектің нәтижесі және ана мейірімінің рөлі («аналы баланың өзі тоқ») суреттеледі. Тоқтық туралы бұл жинақ адамды барға қанағат етуге, бірақ масаттанбауға шақырады. Тәуекел еткен адамның көңілі әрқашан тоқ болатынын білген жөн.
Тоқтық туралы таңдаулы мақалдар
- Аналы баланың өзі тоқ, анасыз баланың көзі тоқ.
- Аш бала тоқ баламен ойнамайды, тоқ бала аш болам деп ойламайды.
- Асқа барсаң аш бар, тойға барсаң тоқ бар.
- Жігітті тоқтық қосады, тоқтық қоспаса, жоқтық қосады.
- Кім еңбек етсе – сол тоқ.
- Көптік қайда болса – тоқтық сонда.
- Тек жүрсең, тоқ жүрерсің.
- Ат қадірін жоқ білмес, ас қадірін тоқ білмес.
- Ат баққан аш болады, аттанған күні тоқ болады.
- Жақсы адамда жаттық жоқ. Тәуекелдің көңілі тоқ.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Аналы баланың өзі тоқ, анасыз баланың көзі тоқ» деген мақалдың терең мағынасы қандай?
Анасы бар бала мейірімге қанық, уайымсыз, сондықтан оның қарны тоқ секілді болады. Ал анасыз бала қанша жақсы киініп, ішсе де, мейірімге шөлдегендіктен, көзі аш, жалтақ болып өседі. Бұл – рухани тоқтық пен ана махаббатының маңызы туралы.
«Тоқ бала аш болам деп ойламайды» деген сөз нені ескертеді?
Бұл адамның қазіргі жағдайына мастанып, болашақты немесе өзгенің қиындығын түсінбеушілігі туралы. Тоқшылықта жүрген адам қиындықты ұмытады, аш адамның жағдайына кіре алмайды. Бұл эмпатияның жоқтығын және өмірдің алма-кезек екенін ұмытпау керектігін ескертеді.
«Жігітті тоқтық қосады, тоқтық қоспаса, жоқтық қосады» дегенді қалай түсінеміз?
Адамдар бір-бірімен екі жағдайда жақындасады: не той-думан, молшылық үстінде (тоқтықта), не бастарына қиындық түсіп, бір-біріне мұқтаж болғанда (жоқтықта). Жоқтықта қосылған достық көбінесе шынайырақ болады.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
