Қорлық – адамның намысын таптайтын, рухын сындыратын жағдай. Қазақ халқы еркіндікті сүйгендіктен, қорлықта өмір сүргенше, ерлікпен өлгенді артық санаған. «Көріне зорлық – басқа қорлық» деп, әділетсіздікке қарсы ту көтерген. Бұл мақалдарда адамгершілік, батылдық және намыс мәселелері қозғалады. Кедейлік – қорлық емес, бірақ рухтың төмендігі – нағыз қорлық. Қорлық туралы ой-толғаулар адамды еңсесін тік ұстауға, қиындыққа мойымауға және өз құқығын қорғауға шақырады. Сақтық жасау қорқақтық емес, ол қорлықтан сақтанудың жолы.
Қорлық туралы таңдаулы мақалдар
- Бассыз берген мал – мазақ, бақсыз берген тіл – мазақ.
- Қорлық өмірден ерлік өлім артық.
- Ерлікте қорлық жоқ.
- Ер жігітке өлім бар да, қорлық жоқ.
- Төсектің тарлығы – тарлық, көңілдің тарлығы – қорлық.
- Аузына әлі жетпегеннің қолында масқарасы бар.
- Сақтықта қорлық жоқ.
- Көріне зорлық — басқа қорлық.
- Ұрлық, ұрлық түбі қорлық.
- Қалмас жарлылық, басқа қорлық.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Төсектің тарлығы – тарлық, көңілдің тарлығы – қорлық» дегенді қалай түсінеміз?
Бұл материалдық және рухани жағдайды салыстыру. Тұрмыстың жұпыны болуы, төсектің тар болуы – жай ғана қолайсыздық (тарлық). Ал пейілдің тар болуы, іштарлық, қызғаныш – адам үшін нағыз қасірет және қорлық. Рухани кедейлік материалдық кедейліктен әлдеқайда жаман.
«Сақтықта қорлық жоқ» деп неге айтады?
Алдын ала сақтанып, қамданған адам кездейсоқ жағдайларға тап болмайды, дұшпанына алдырмайды. Сондықтан ол қор болмайды. Бұл мақал адамды аңғалдықтан сақтандырып, әр ісін ойланып істеуге шақырады.
«Көріне зорлық — басқа қорлық» деген не сөз?
Бұл көзбояушылық пен әділетсіздіктің ең ауыр түрі. Біліп тұрып, көрініп тұрған шындықты бұрмалап, адамға күш көрсету (зорлық жасау) – жәбірленуші үшін ең ауыр соққы (басқа түскен қорлық). Қорлық туралы бұл сөз әлеуметтік әділетсіздікке қарсы наразылықты білдіреді.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
