Ақша – адамзат қоғамындағы қарым-қатынасты реттейтін құрал болғанымен, қазақ халқы оған ешқашан табынбаған. «Малым – жанымның садағасы, жаным – арымның садағасы» деген ұстаным байлықтан гөрі ар-ұятты биік қоятындығын көрсетеді. Дегенмен, өмір сүру үшін қаражаттың қажеттігін, оның көптеген есіктерді ашатынын және мұқтаждықтан құтқаратынын жоққа шығармаған. Ақша – қолдың кірі сияқты жуса кеткенімен, оның жоқтығы адамды мүсәпір күйге түсіруі мүмкін. Төмендегі Ақша туралы мақал-мәтелдер ақшаның құдіреті мен әлсіздігін, оны табудың жолдары мен жұмсаудың ретін баяндайды. Байлықтың буына мастанбау, кедейліктен қорықпау және дүниенің өткінші екенін түсіну – бұл нақылдардың негізгі өзегі. Ақша – жақсы қызметші, бірақ жаман қожайын екенін ұмытпаған жөн.
Ақша туралы таңдаулы мақалдар
- Жорға жүрісінен пұл болады, жаман жүрісінен құл болады.
- Малыңды тауысайын десең – пұл қыл, азығыңды тауысайын десең – ұн қыл.
- Сүймегенге сүйкенбе, бағаң кетеді, мың тіллалық басыңды бір пұл етеді.
- Ақша ашпайтын құлып жоқ.
- Ақша кетуге тырысады, Есеп ұстауға тырысады.
- Ақша болса — алақанда сорпа қайнайды.
- Ажалдан ақша беріп құтылмас.
- Балтам барда тақта жоқ, Қалтам барда ақша жоқ.
- Ақшалының қолы ойнар, Ақшасыздың көзі ойнар.
- Базар ақшалыға базар, Ақшасызға назар
Жиі қойылатын сұрақтар
«Ақша ашпайтын құлып жоқ» деген мақалды қалай түсінуге болады?
Бұл мақал ақшаның қоғамдағы үлкен ықпалы мен күшін көрсетеді. Көптеген мәселелер, кедергілер және қиындықтар қаражаттың көмегімен шешіледі. Алайда, бұл жерде ащы шындық та бар: кейде ақша заңды да, арды да аттап өтуге мүмкіндік беретін құралға айналып кетеді. Дегенмен, келесі мақалдарда ақшаның да дәрменсіз тұстары (ажал алдында) айтылады.
«Ақшалының қолы ойнар, ақшасыздың көзі ойнар» деген не сөз?
Бұл нарық заңы мен адам психологиясын дәл бейнелейтін сөз. Қалтасында ақшасы бар адам өзіне сенімді, тауарды ұстап көріп, таңдап алады (қолы ойнар). Ал ақшасы жоқ адам тек сырттай қызығып, көз сүзіп қарауға мәжбүр (көзі ойнар). Ақша туралы бұл нақыл әлеуметтік теңсіздікті ашып көрсетеді.
Ақша мен есептің байланысы қандай?
«Ақша кетуге тырысады, есеп ұстауға тырысады» деген мақал қаржылық сауаттылықтың негізі. Ақшаның табиғаты – жұмсалу, шашылу. Егер қатаң есеп пен үнем болмаса, байлық тез таусылады. Есеп – ақшаны сақтап қалудың және көбейтудің бірден-бір жолы.
Ажал мен ақша туралы мақалдың пәлсапалық мәні неде?
«Ажалдан ақша беріп құтылмас» деген сөз дүние-мүліктің шектеулі екенін еске салады. Адам қанша бай болса да, өлімді, уақытты және денсаулықты (кей жағдайда) сатып ала алмайды. Бұл мақал адамды тәкаппарлықтан тыйып, рухани құндылықтарды ұмытпауға шақырады.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
