2026 жылғы 19 қарашада Қытайдың Шэньчжэнь қаласында Ресей президенті Владимир Путин, ҚХР төрағасы Си Цзиньпин және АҚШ президенті Дональд Трамп тарихта алғаш рет үшжақты кездесу өткізді. Келіссөздер Азия-Тынық мұхиты экономикалық ынтымақтастығы (АТЭС) форумына мүше экономикалар басшыларының 33-кездесуі аясында Қытай тарапының бастамасымен өтті. Бір жарым сағатқа созылған әңгіме қорытындысы бойынша үш елдің басшысы бірлескен «Бейбітшілік декларациясын» қабылдады. Бұл туралы SteppeNews.kz Кремльдің баспасөз қызметіне сілтеме жасап хабарлайды.
Декларацияның кіріспе бөлімінде Ресей мен АҚШ саммитті ұйымдастырып, өткізуге атсалысқаны үшін Қытайға алғыс білдірді. Үш елдің басшысы халықаралық күн тәртібіндегі өзекті мәселелерді жан-жақты талқылағанын айтып, стратегиялық тұрақтылық пен халықаралық қауіпсіздікті нығайтуға бейілді екенін растады.
Декларацияның негізгі ережелері
Қорытынды құжат Мәскеу, Бейжің және Вашингтонның ортақ ұстанымдарын қамтитын төрт тармақтан тұрады:
1. БҰҰ-ны реформалау. БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты мүшелері ретінде Ресей, Қытай және АҚШ ұйымды реформалауға бейілді екенін мәлімдеді. Бұл өзгерістер БҰҰ-ның жаһандық сын-қатерлерге тиімді жауап беруіне және халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтау жөніндегі негізгі миссиясына сай жұмыс істеуіне бағытталған.
2. Энергетикалық қауіпсіздік. Үш мемлекет әлемнің барлық елдерінің игілігі үшін мұнай өңдеу өнімдерін өндіру мен жеткізу көлемін арттыру жоспарын жариялады. Сондай-ақ әлемдік экономика үшін энергия ресурстарын тұрақты жеткізудің маңызын атап өтті.
3. Халықаралық қылмыстық сот және иммунитеттер. Үш елдің басшысы мемлекеттердің келісімі қағидаты мен лауазымды тұлғалардың иммунитеттерін сақтаудың маңызын атап өтті. Олар Халықаралық қылмыстық сот (ХҚС) және басқа да осыған ұқсас құрылымдар өз өкілеттіктерін асыра пайдаланбауы керек деген ортақ пікірге келді.
4. Ядролық қауіпсіздік. Көшбасшылар ядролық соғыста жеңімпаз болмайтынын және оған ешқашан жол берілмеуі керектігін растады. Тараптар ядролық қауіп-қатерді азайту және ядролық қарудың таралуына жол бермеу мәселелері бойынша диалог жүргізуге ниетті екенін білдірді.
Келіссөздердің барысы мен мән-жайы
Кездесу алдында АТЭС алаңында екіжақты келіссөздер өтті. Дональд Трамп Си Цзиньпинмен және Владимир Путинмен жеке кездесті. Reuters және Associated Press халықаралық агенттіктерінің мәліметінше, бұл Ресей мен АҚШ президенттерінің 2025 жылғы тамызда Аляскада өткен келіссөздерден кейінгі алғашқы бетпе-бет кездесуі болды.
Саммитті ашқан Си Цзиньпин ұлы державалардың қатар өмір сүру ережелерін әзірлеу жөнінде бастама көтеріп, ядролық соғыстың алдын алу қажеттігін атап өтті. Дональд Трамп ядролық қаруды таратпау мәселесінде ынтымақтастық орнатуға шақырып, Халықаралық қылмыстық соттың өкілеттіктерін асыра пайдалануына қарсы ортақ ұстанымды қолдады.
Ресей тарапынан келіссөздерге Сыртқы істер министрі Сергей Лавров, президенттің көмекшісі Юрий Ушаков, Қорғаныс министрі Андрей Белоусов және президенттің арнайы өкілі Кирилл Дмитриев те қатысты.
Сонымен қатар қорытынды «Бейбітшілік декларациясына» Украинадағы жағдайды қоса алғанда, нақты аймақтық қақтығыстар туралы мәселелер енгізілмеді. Ресей президентінің баспасөз хатшысы Дмитрий Песковтың түсіндіруінше, Украина мәселесі үшжақты кездесудің негізгі тақырыбы болған жоқ.
Қабылданған құжат жалпы сипатқа ие және БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің үш тұрақты мүшесі арасындағы жаһандық қауіпсіздік пен энергетика мәселелері бойынша алдағы диалогтың негізгі бағыттарын айқындайды.
Сауле Тугельбаева
Келесі материал: Ұлттық банк кредиттер бойынша жеңілдіктердің мерзімін ұзартты. Бұл мерзімі өткен берешек тәуекелдерін арттыра ма?
