Алматыдағы «Тұран» университетінде Қытай дипломаттары, ғалымдар мен студенттердің қатысуымен ҚХР Төрағасы Си Цзиньпиннің «Мемлекеттік басқару туралы» іргелі еңбегін талқылауға арналған халықаралық дөңгелек үстел өтті. Ашық пікір алмасу барысында Қытай тәжірибесінің Қазақстанды дамыту үшін маңызы сөз болды, деп жазады SteppeNews.kz.
«Бір кітапты бірге оқып, жаңа болашақты бірге жасаймыз» атты дөңгелек үстел «Тұран» университеті мен ҚХР-дың Алматыдағы Бас консулдығының бірлесуімен ұйымдастырылды. Кездесуге Қытай көшбасшысы Си Цзиньпиннің еңбегінің таныстырылуы себеп болды. Қатысушылар стратегиялық жоспарлау, экологиялық бағыт және «адамзаттың ортақ тағдыры қауымдастығы» тұжырымдамасының Орталық Азияның дамуына ықпалын талқылады.
Кездесуді ашқан спикерлер бұл басқосудың академиялық таныстырылыммен шектелмейтінін, тәжірибелі дипломаттар мен қазақстандық жастар арасындағы ашық диалог екенін атап өтті.
«Қағаз жолбарыстан» жаһандану көшбасшысына дейін: Қытай моделіне сарапшылар көзқарасы
«Тұран» университетінің ректоры Рахман Алшанов Қытайдың мемлекеттік жүйесінің тұрақтылығына назар аударып, қазіргі кезеңнің тарихи маңызын атап өтті. Оның айтуынша, Дэн Сяопин дәуірінен кейін Қытай нарықтық экономиканы сақтай отырып, Коммунистік партияның жетекші рөлін қамтамасыз ету міндетін орындады.
Социалистік блок ыдырап, көптеген елдер өтпелі кезеңнің қиындықтарын еңсере алмаған уақытта Қытай бұрын-соңды болмаған нәтижелерге қол жеткізді. Ел абсолютті кедейлікті жойып, халықтың орташа әл-ауқатын арттырды.
«Бір кездері Батыста Қытайды “қағаз жолбарыс” деп атаған. Бүгінде бұл “жолбарыстың” қағаздан жасалмағаны анық, әлемнің ең ірі державалары, соның ішінде АҚШ та онымен санасады. Қазір Қытайдан Еуропаға құрлық арқылы тасымалданатын жүктің 85%-ы Қазақстан арқылы өтеді. Студенттеріміз үшін қытай тілін және көрші елдің даму логикасын білу мәдени қызығушылық қана емес, экономикалық қажеттілікке айналды. Соңғы бір жылда университетімізде қытай тілін үйренетін студенттер саны үш есе өсіп, 680 адамға жетті», — деді Рахман Алшанов.
ҚХР-дың Алматыдағы Бас консулы Су Фанцю мырза өз сөзінде реформалар мен ашықтық саясатының 48 жылында Қытайда 800 миллионға жуық адам кедейліктен шыққанын атап өтті. Дипломаттың пікірінше, Си Цзиньпиннің кітабының басты құндылығы — стратегиялық мақсаттардың азаматтардың күнделікті өмірінде қалай жүзеге асатынын көрсетуінде.
Кездесудің Қазақстанда өтуі де символдық мәнге ие. 2013 жылы ҚХР Төрағасы дәл осы елде Жібек жолының экономикалық белдеуі бастамасын алғаш рет жариялаған болатын.
Уақытты басқару және ғасырлармен ойлау: жаңғыртудың философиялық қыры
Мемлекеттік басқару тақырыбын жалғастырған «Тұран» университетінің стратегиялық даму, ғылым және инновациялар жөніндегі проректоры Дина Разакова Си Цзиньпиннің басқару тұжырымдамасын «уақытты стратегиялық ресурс ретінде қарастыру» ұғымы арқылы түсіндірді.
Батыстың қысқа сайлау кезеңдеріне негізделген жүйелерінен айырмашылығы, Қытайдың тәсілі «Біздің уақытты түсінуіміз ғасырлар мен мыңжылдықтармен өлшенеді» деген қағидаға сүйенеді.
«Біз уақыттың өзін басқара алмаймыз, бірақ уақыт ішінде қабылданатын шешімдердің сапасы мен реттілігін басқара аламыз. Қазіргі сәт — біздің тікелей жауапкершілігіміздің кеңістігі», — деп түйіндеді Дина Разакова.
Оның айтуынша, «Тұран» университеті ШЫҰ университеттері бірлестігіне кірген. Университет өз стратегиясын 2029 жылға дейін жоспарлап, 2050 жылға бағдар ұстап отыр.
Қытайдың сыртқы саясатының философиялық негіздерін талқылаған Халықаралық қатынастар және аймақтану кафедрасының профессоры Алтынай Мухамедиярова «Адамзаттың ортақ тағдыры қауымдастығы» тұжырымдамасын түсіндірді.
Сарапшының айтуынша, Бейжің «бейбіт арыстан» моделін және біріздендірусіз үйлесімділікті ілгерілетіп келеді. Мұның айқын көрінісі — жаңғыртудың бірыңғай үлгісін таңудан бас тарту және Сауд Арабиясы мен Иранның тарихи татуласуына делдалдық етуі.
«Мөлдір сулар мен жасыл таулар»: экологиялық өзгерістер және болашақ дипломатиясына сабақ
Жастар аудиториясының ерекше қызығушылығын «Халықаралық қатынастар» мамандығының студенті Самал Ахметтің Қытайдағы экологиялық өзгерістерге арналған баяндамасы тудырды.
Студенттің келтірген деректеріне сүйенсек, 2012 жылы Қытай әлемдік жалпы ішкі өнімнің 11,5%-ын құрағанымен, дүниежүзілік энергияның 21,3%-ын тұтынған. Экстенсивті даму жолының шектеулі екенін түсіну елде «жасыл революцияға» жол ашты.
Қытай Коммунистік партиясы «экологиялық өркениет» құруды мемлекеттік бағдарламасына ресми түрде енгізген әлемдегі алғашқы билеуші партия болды. Жалпы ішкі өнімнің өсуіне басымдық берудің орнына қатаң экологиялық инспекциялар, әр су айдынына жауапты «өзен басшылары» институты және аумағы 600 мың шаршы шақырымнан асатын табиғатты пайдаланудың «қызыл сызықтары» енгізілді.
«Мөлдір сулар мен жасыл таулар — баға жетпес қазына. Қытай экологияны индустрияландыру жолында құрбан етуге болмайтынын әлемдік қауымдастыққа дәлелдеді. Мегаполистердегі ауадағы қауіпті ұсақ бөлшектер мөлшерінің 30%-ға төмендеуі, сондай-ақ Қытайдың электромобильдер мен жаңартылатын энергетика нарығындағы көшбасшылығы — көміртегі бейтараптығына ұмтылып отырған Қазақстан үшін тікелей үлгі», — деп атап өтті Самал Ахмет.
Кездесу соңына таяп қалғанда Халықаралық қатынастар және дипломатия жоғары мектебінің директоры Нұрболат Нышанбаев Қытайдың жаңғырту тәжірибесінің басты құндылығы — әр халықтың батыстық үлгіні қабылдауға мәжбүр болмай, өз даму жолын таңдау құқығын мойындау екенін айтты.
Мұндай тәсіл Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың ұлттық құндылықтарға сүйене отырып, Әділетті Қазақстан құру және цифрлық трансформация жүргізу бағытымен үндеседі.
«Бірге оқимыз» форматы «Оқитын ұлт» тұжырымдамасын да нығайтады. Қазақстанның 1700 шақырымнан астам ортақ шекарасы бар көрші елдің философиясын терең түсіну географиялық орналасуды стратегиялық артықшылыққа айналдыруға мүмкіндік береді.
