Ауыз бекіту (сәресі) және ауыз ашу (ифтар) дұғасы

Рамазан айындағы ораза – мұсылманның бес парызының бірі. Оразаның негізгі шарты – ниет. Ниет ету дегеніміз – адамның ертеңгі күні ораза тұтатынын жүрекпен сезініп, шешім қабылдауы. Тілмен айтылатын дұғалар осы ішкі ниетті бекітуге, Алланы еске алуға арналған құлшылықтың бір түрі болып саналады.

Көптеген адамдар араб тіліндегі дұғаны жаттап алуға тырысады, алайда дұғаның мағынасын түсініп, шын жүрекпен өз тіліңізде (қазақша) айтуға да рұқсат етіледі. Бұл материал ораза тұтушыларға жеңіл әрі түсінікті көмекші құрал ретінде дайындалды.

Төменде ел арасында кең тараған дұға мәтіндері мен хадистерде келген нұсқалары ұсынылған.

Мазмұны:

1. Ауыз бекіту (сәресі) ниеті

Сәресі ішіп болған соң, таң намазының уақыты кіргенге дейін айтылатын ниет сөздері.

Arabic:
نَوَيْتُ أنْ أصُومَ صَوْمَ شَهْرِ رَمَضَانَ مِنَ الْفَجْرِ إِلَى الْمَغْرِبِ خَالِصًا لِلهِ تَعَالَى

Транслитерация (оқылуы):
Нәуәйту ән асумә саумә шәһри Рамаданә минәл фәжри иләл мағриби халисан лилләһи тәғәлә.

Мағынасы (қазақша):
Рамазан айының оразасын таңнан күн батқанға дейін Алла ризалығы үшін ұстауға ниет еттім.

Ескерту: Ниеттің орны – жүрек. Егер сіз сәресіге ораза тұту үшін тұрсаңыз, ниет еткен болып есептелесіз. Жоғарыдағы мәтінді дәл сол қалпында айту міндет емес, маңыздысы – шешіміңіз.

2. Ауыз ашу (ифтар) дұғасы — кең тараған нұсқа

Бұл дұға мұсылман елдерінде және біздің өңірде кеңінен қолданылатын танымал нұсқа.

Arabic:
اَللَّهُمَّ لَكَ صُمْتُ وَ بِكَ آمَنْتُ وَ عَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ وَ عَلَى رِزْقِكَ أَفْطَرْتُ فَاغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَ مَا أَخَّرْتُ

Транслитерация (оқылуы):
Аллаһуммә ләкә сумту уә бикә әмәнту уә ғәләйкә тәуәккәлту уә ғәлә ризқикә әфтарту фәғфир ли мә қаддамту уә мә аххарту.

Мағынасы (қазақша):
Я, Алла! Сен үшін ораза тұттым, Саған иман келтірдім, Саған тәуекел еттім және Сенің берген ризығыңмен ауыз аштым. Менің өткен және келешек күнәларымды кешіре гөр!

Қашан оқылады? Күн батқан соң, ауыз ашар алдында немесе су ішіп ауыз ашқаннан кейін оқуға болады.

3. Ауыз ашу (ифтар) дұғасы — хадисте келген нұсқа

Сахих (сенімді) хадистер жинағында (Әбу Дәуіт) Пайғамбарымыздың (с.ғ.с.) ауыз ашқан соң айтқан дұғасы ретінде келтіріледі.

Arabic:
ذَهَبَ الظَّمَأُ وَابْتَلَّتِ الْعُرُوقُ وَثَبَتَ الْأَجْرُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ

Транслитерация (оқылуы):
Зәһәбә з-замә-у уәбтәлләтил ‘уруқу уә сәбәтәл әжру ин шәә-Аллаһ.

Мағынасы (қазақша):
Шөл қанды, тамырлар нұрланды (жібіді), Алла қаласа сауап та жазылды.

Бұл нұсқа сүннетке сай келетін, нақты деректермен жеткен дұға ретінде белгілі.

4. Қысқа ережелер мен әдептер

• Ауыз ашуды кешіктірмеу: Күн батқаны нақты болған сәтте ауыз ашу абзал саналады.
• Немен бастаған дұрыс? Сүннет бойынша құрмамен, егер ол жоқ болса, таза сумен ауыз ашқан жөн.
• Дұға қабыл болатын сәт: Ауыз ашар алдындағы және ауыз ашар сәттегі тілек-дұғаның қабыл болу ықтималдығы жоғары делінеді.
• Қарапайым тілек: Жаттанды сөздерді білмесеңіз, өз ана тіліңізде шын ниетпен тілек тілеуіңізге әбден болады.
• Ұмытып кету: Егер күндіз есіңізден шығып, байқаусызда бірдеңе жеп не ішіп қойсаңыз, оразаңыз бұзылмайды. Еске түскен сәтте дереу тоқтатып, оразаны жалғастыру қажет.
• Өзгелерге кедергі келтірмеу: Көпшілік орында ауыз ашқанда дауыстап айту шарт емес, іштей оқуға да болады.

5. Жиі қойылатын сұрақтар (FAQ)

1. Дұғаны қазақша айтсам бола ма?
Иә, болады. Алла Тағала барлық тілді түсінуші. Ең бастысы – сіздің шынайы ниетіңіз бен ықыласыңыз.

2. Ниетті тек іштей етсем жеткілікті ме?
Иә, жеткілікті. Тілмен айту – ниетті бекіту үшін жасалатын қосымша амал (мустахаб), бірақ оразаның шарты жүректегі шешім болып табылады.

3. Ауыз ашар дұғасын ұмытып кетсем, ораза бұзыла ма?
Жоқ, бұзылмайды. Дұға оқу оразаның дұрыс болуының негізгі шарты емес, ол – сауапты амал.

4. Дұғаны ауыз ашардың алдында ма, әлде кейін оқиды ма?
Екі нұсқа да дұрыс. Көбіне «Бисмиллә» деп су ішіп алып, артынша дұға жасап жатады. Немесе дұғаны оқып барып, су ішуге де болады.

5. Балаларға немесе жаңа бастағандарға арналған қысқа нұсқа бар ма?
Ең қысқасы – ауыз ашарда «Бисмиллә» (Алланың атымен) деп бастап, ішіп болған соң «Әлхамдулиллә» (Аллаға шүкір) деп айту.

6. Біреудің үйінде қонақта ауыз ашқанда не айтылады?
Үй иесіне ризашылық ретінде: «Афтарә ‘индәкумус-саимун» (Ораза ұстағандар үйлеріңізден дәм татсын) деп айту игі дәстүр.

6. Қорытынды және Дереккөздер

Бұл материал жалпы ақпарат беру және ағартушылық мақсатта әзірленген. Күрделі діни сұрақтар немесе даулы мәселелер туындаған жағдайда, жергілікті мешіт имамдарына немесе ресми діни басқарманың пәтуаларына жүгінгеніңіз жөн.

Дереккөздер:

• Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы (ҚМДБ) ресми сайты – muftyat.kz
• «Ислам ғылымхалы» (ҚМДБ баспасы)