SteppeNews.kz: 2025 жылы Қазақстанда бала туу көрсеткіші алдыңғы жылмен салыстырғанда 8–10%-ға азайып, шамамен 335 мың сәби дүниеге келді. Бұл соңғы 11 жылдағы ең төмен көрсеткіш болып тіркелді.
Qazaq Expert Club әлеуметтік мәселелер жөніндегі сарапшысы Нуржамал Иминованың айтуынша, елімізде аналардың жасы ұлғайып келеді. 2025 жылы аналардың орташа жасы 29,9 жасты, ал бірінші баланы дүниеге әкелу жасы 25,3 жасты құраған. Сарапшы бұл жағдайды әлемдік үрдіспен байланыстырады: әйелдер алдымен білім алуға, мансап жолын құруға және қаржылық тұрақтылыққа басымдық беріп, ана болуды кейінге қалдырады.
Бала туу туралы шешімге тек экономикалық жағдай емес, белгісіздік пен жұмыссыз қалу қорқынышы да әсер етеді. Сонымен қатар, урбанизация деңгейінің артуы отбасы көлемінің азаюына себеп болған. Қалалық халықтың үлесі 2013 жылғы 54,9%-дан 2023 жылы 62,2%-ға дейін өсті. Бұған қоса, қазіргі уақытта бала туу жасына 1990-жылдардағы демографиялық дағдарыс кезінде туған буын келіп жатыр.
Нуржамал Иминова жұмыс пен аналықты үйлестіру мүмкіндіктерінің аздығын алға тартады: «Бұл – әлемдік үрдіс: әйелдер барған сайын білімге, мансапқа және қаржылық тұрақтылыққа басымдық беріп, бала туу уақытын кейінге қалдырады», – дейді сарапшы.
Сарапшының пікірінше, туу деңгейін арттыру үшін тек қаржылық көмек жеткіліксіз. Ол Оңтүстік Кореяның мысалын келтіре отырып (мемлекет 40 000 долларға дейін, жұмыс берушілер 70 000 долларға дейін төлейді), кешенді қолдау қажеттігін айтады. Бұған сапалы балабақшалар, медицина және икемді жұмыс кестесі кіруі тиіс.
Демографиялық динамикаға ажырасу санының өсуі де кері әсерін тигізуде. Егер 2000-жылдардың басында үш некеге бір ажырасу келсе, қазір әрбір екінші неке бұзылады. Сондай-ақ, қоғамда бала күтімін тек «әйелдің міндеті» деп санайтын стереотиптер мен жас аналарды сенімсіз қызметкер ретінде қабылдау көзқарасы сақталған. Сарапшының пайымдауынша, туу деңгейін көтеру үшін қолдаушы инфрақұрылымды дамыту және отбасы ішіндегі ерлер мен әйелдердің рөлін қайта қарау маңызды.
