S&P халықаралық рейтинг агенттігі Қазақстанның егемен кредиттік рейтингін BBB− деңгейінен BBB деңгейіне дейін көтерді. Бұл – 2016 жылдан бері ел рейтингінің алғаш рет жоғарылауы.
Егемен рейтинг мемлекеттің кредит қабілеттілігі мен борыштық міндеттемелерін орындау мүмкіндігін бағалайды, сондықтан рейтингтің көтерілуі халықаралық инвесторлар үшін оң сигнал болып саналады.
Алайда егемен рейтингтің жоғарылауы аясында S&P-дің қазақстандық ірі бизнес үшін ерекше маңызы бар тағы бір шешімі көпшіліктің назарынан тыс қалды: агенттік Transfer & Convertibility (T&C) бағасын BBB деңгейінен BBB+ деңгейіне дейін көтерді.
Бұл мәселеге Qazaq Expert Club сарапшысы, қаржыгер Венера Жаналина назар аударады.
«T&C күйзеліс жағдайында мемлекеттің жеке компанияларға шетел валютасын алуға немесе сыртқы борышын өтеу үшін оны шетелге аударуға кедергі келтіретін шектеулер енгізу тәуекелін көрсетеді. Сондықтан бұл көрсеткіш халықаралық нарықтардан шетел валютасында қаржы тартатын банктер мен ірі компаниялар үшін ерекше маңызды», – деп түсіндіреді сарапшы.
Қазір Қазақстанның T&C көрсеткіші елдің егемен рейтингінен бір саты жоғары – BBB+ және BBB. Бұл S&P мемлекеттің жеке қарыз алушылардың сыртқы борышын өтеуіне кедергі келтіретін валюталық шектеулер енгізу тәуекелін мемлекеттің шетел валютасындағы міндеттемелері бойынша егемен дефолт тәуекелінен төмен бағалайтынын білдіреді.
Алайда мұндай арақатынас дәл қазір пайда болған жоқ. Осы шешімге дейін Қазақстанның егемен рейтингі BBB−, ал T&C көрсеткіші BBB деңгейінде болды. Рейтинг көтерілгеннен кейін екі көрсеткіш те бір мезгілде бір сатыға жоғарылады – тиісінше BBB және BBB+ деңгейіне дейін.
«Яғни бұл бизнес үшін түбегейлі жаңа артықшылықтың пайда болғанын білдірмейді.
Егемен рейтингпен бірге шетел валютасында қарыз алатын кредиттік қабілеті жоғары корпоративтік қарыз алушылардың рейтингтерін шектеуі мүмкін елдік факторлардың бірі де бір сатыға көтерілді», – дейді Венера Жаналина.
Бұл өзгерістің практикалық маңызы, ең алдымен, өзінің кредиттік қабілеттілігі жоғары компаниялар үшін байқалуы мүмкін. Егер қарыз алушының қаржылық жағдайы BBB+ немесе одан жоғары рейтингке үміткер болуға мүмкіндік берсе, T&C көрсеткішінің жоғарылауы шетел валютасындағы неғұрлым жоғары рейтингтік баға алуға әлеуетті түрде көбірек мүмкіндік береді.
«Ал корпоративтік рейтингтің жоғары болуы, басқа жағдайлар тең болған кезде, халықаралық инвесторлар ауқымының кеңеюін, қаржыландыруды неғұрлым ұзақ мерзімге тарту мүмкіндігін және тәуекел үшін төленетін сыйлықақының төмендеуін білдіруі мүмкін», – дейді қаржыгер.
Мұндай әсердің ауқымы әсіресе ірі қарыз алулар кезінде айқын көрінеді. Мысалы, $500 млн көлемінде еурооблигациялар шығарылған жағдайда инвесторлар талап ететін кірістіліктің небәрі 25 базистік тармаққа төмендеуі қаржыландыру құнын жылына шамамен $1,25 млн-ға, ал 50 базистік тармаққа төмендеуі шамамен $2,5 млн-ға азайтады. Бұл T&C жоғарылауынан болатын әсердің болжамы емес, ірі көлемдегі қарыз алу кезінде тәуекел сыйлықақысындағы тіпті шағын өзгерістің қаншалықты елеулі болуы мүмкін екенін көрсететін мысал.
Сонымен бірге Венера Жаналина бұл нақты қарыз алу құнының T&C көтерілгеннен кейін қаншалықты төмендейтінінің болжамы емес, тек механизмді түсіндіретін мысал екенін атап өтеді. Қарыз шығарылымының нақты кірістілігі компанияның өзінің қаржылық жағдайына, қарыздың мерзімі мен құрылымына, әлемдік нарықтардағы ахуалға, базалық пайыздық мөлшерлемелерге және инвесторлар сұранысына байланысты болады.
Бұдан бөлек, T&C көрсеткішінің жоғарылауы барлық компаниялар үшін бірдей маңызды емес.
Егер бизнестің өзіндік кредиттік профилі BBB+ деңгейінен айтарлықтай төмен болса, елдік көрсеткіштің өзгеруі өздігінен түбегейлі ештеңені өзгертпейді. Компанияның рейтингін бұрынғыдай оның борыштық жүктемесі, ақша ағындары, өтімділігі және операциялық тәуекелдері шектейтін болады.
«T&C компанияны қаржылық тұрғыдан күшейтпейді. Ол тек өзінің кредиттік қабілеттілігі жоғары рейтингке үміткер болуға мүмкіндік беретін қарыз алушылар үшін ықтимал елдік шектеулердің бірін жоғарылатады», – деп атап өтеді қаржыгер.
Сондықтан корпоративтік рейтингтер жаппай автоматты түрде қайта қаралады немесе сыртқы қарыздар бірден арзандайды деп күтудің қажеті жоқ.
Сондай-ақ T&C көрсеткіші шетел валютасындағы міндеттемелерді өтеуге байланысты тәуекелдерге қатысты екенін ескеру қажет. Бұл көрсеткіштің жоғарылауы Қазақстан ішіндегі теңгемен берілетін кредиттердің пайыздық мөлшерлемелері төмендейді дегенді білдірмейді және оның өзі теңгенің алдағы бағамы туралы қорытынды жасауға негіз болмайды.
Дереккөз: Qazaq expert club