SteppeNews.kz: 2026 жылғы 1 шілдеден бастап Президент жыл басында қол қойған №253-VIII ҚР Құрылыс кодексі күшіне енеді. Осы сәттен бастап сала жаңа ережелер бойынша жұмыс істей бастайды.
Құрылыс саласындағы Qazaq Expert Club сарапшысы Диляра Сейтнурова құрылыс компаниялары мен тұрғын үй сатып алушыларға әсер ететін негізгі өзгерістерді талдап берді.
Бірыңғай жүйе және кепілдік мерзімдері
Оның айтуынша, бұрын сала бір-бірімен толық үйлеспеген заңдар мен нормативтік актілер жиынтығымен реттелсе, жаңа кодекс бірыңғай жүйе қалыптастырып, нысанның бүкіл өмірлік циклін – жобалаудан бастап пайдалануға беруге дейін қамтиды.
«Ең алдымен кепілдік мерзімдері ұзартылады: нысан бойынша екі жылдан бес жылға дейін, ал конструктивтік элементтер үшін он жылға дейін. Көптеген күрделі ақаулар – жарықтар, тоңазу, конструкция мәселелері – пайдаланудың алғашқы жылында емес, кейінірек байқалады», – дейді Сейтнурова.
Сонымен қатар, сарапшы кепілдіктің тек дұрыс рәсімделген қабылдау кезінде ғана жұмыс істейтінін ескертеді. Егер акт ескертусіз қол қойылса, нысанды тапсыру сәтінде ақау болғанын дәлелдеу әлдеқайда қиын болады. Сондықтан қабылдау кезінде фото, видео және келіспеушілік актісі арқылы тіркеу міндетті тәжірибеге айналмақ.
Ашықтық және бақылау
Тағы бір маңызды жаңалық – сенімсіз құрылыс салушылар тізілімін құру. Ол eGov және Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің порталдарында жарияланады. Бұл құрал нарықтың ашықтығын арттырады: адал компаниялар бәсекелік артықшылық алады, ал сатып алушылар тәуекелдерді алдын ала бағалай алады.
Қала құрылысын реттеу
Маңызды, бірақ жиі еленбей қалатын өзгерістердің бірі – егжей-тегжейлі жоспарлау жобаларын (ПДП) түзетуге шектеу қою.
-
Енді ПДП-ны екі жылда бір реттен жиі өзгертуге болмайды.
-
Өзгерістер тек бас жоспар аясында ғана жүзеге асырылады.
Бұл бұрын бекітілгеннен кейін құрылыс параметрлерін – тығыздықты, қабаттылықты, функционалдық мақсатты – нақты жобаларға бейімдеп өзгерту тәжірибесін шектейді. Қалалар үшін бұл ретсіз құрылыстың азаюын білдіреді: қоғамдық кеңістіктердің орнына немесе қалыптасқан аз қабатты аудандарда биік ғимараттардың пайда болуы сирек болуы тиіс.
Баға мен сапа болжамы
Диляра Сейтнурованың пікірінше, кодекс сатып алушыларды қорғауды күшейткенімен, тұрғын үй бағасының төмендеуіне әкелмейді. Керісінше, талаптардың қатаңдауы, кепілдік міндеттемелерінің артуы және жобалар икемділігінің төмендеуі шаршы метр құнына әсер етеді.
«Жаңа Құрылыс кодексі нарық үшін ашық әрі қатаң ережелерді белгілейді. Құрылыс салушылар үшін талаптар күшейіп, “көлеңкелі” тәжірибелер азаяды, ал сатып алушылар үшін қорғаныс деңгейі артады. Алайда құрылыс сапасының айтарлықтай жақсаруы бірден емес, бірнеше жыл ішінде, жаңа нормалар барлық кезеңдерде жүйелі түрде қолданылған кезде байқалады», – деп қорытындылады сарапшы.
