Жасанды интеллект пен робототехника күнделікті өмірді жылдам өзгертіп жатқан қазіргі Қытайда мыңдаған жылдық медициналық дәстүрлер де өз маңызын жоғалтқан жоқ. Бұл елде денсаулық аурудың болмауымен ғана емес, адамның ішкі үйлесімімен де байланыстырылады. Дәстүрлі қытай медицинасының (ДҚМ) ерекшеліктерін білу үшін дәрігерлер әулетінің өкілі Ся Мэнмен кездестім. Сұхбат барысында оның кәсіби тәжірибесімен танысып қана қоймай, бірнеше ерекше сауықтыру рәсімін өзім де байқап көрдім.
Ауруды емдеу ме, әлде адамды тұтас қарастыру ма?
Ся Мэн дәрігерлер отбасында дүниеге келген. Олардың әулетінде емдеу тәсілдері мен медициналық тәжірибе ұрпақтан-ұрпаққа беріліп келеді. Ол дәстүрлі қытай медицинасы мен батыс медицинасы бойынша білім алған. Кәсіби тәжірибесінде әйелдер денсаулығы мен аурулардың алдын алу мәселелеріне ерекше көңіл бөледі.
Маманның айтуынша, шығыс медицинасының басты ерекшелігі – адам ағзасына тұтас жүйе ретінде қарау.
«Батыс медицинасы ең алдымен нақты патология мен жеке ағзаны зерттейді. Ал дәстүрлі қытай медицинасы адамды тұтас қарастырады. Біз үшін науқастың қалай ұйықтайтыны, немен тамақтанатыны, қандай эмоцияларды бастан өткеретіні және қалай өмір сүретіні маңызды», – дейді Ся Мэн.
Сонымен қатар дәрігер дәстүрлі және заманауи медицинаны бір-біріне бәсекелес емес, керісінше, өзара толықтыратын бағыттар ретінде қарастыру қажет деп есептейді.
Инь мен Ян: тамыр соғысы арқылы диагностика және асқабақпен қыздыру
Әңгіме барысында ежелгі Инь мен Ян философиясына да тоқталдық. Қытай дәстүрінде Инь суықты, тыныштық пен энергияның жиналуын білдірсе, Ян жылу, қозғалыс және белсенділік ұғымдарымен байланыстырылады. Бұл екі бастаманың тепе-теңдігі адамның өзін жақсы сезінуіне әсер етеді деген түсінік бар.
Тамыр соғысын тексергеннен кейін дәрігер менің ағзамда «суық энергия» басым екенін айтты. Жылу тапшылығын толықтыру үшін емдік шөптер мен кептірілген асқабақтан жасалған арнайы қыздыру рәсімінен өтуді ұсынды. Бұл әдіс «Хулу Лунгу Цзю» деп аталады.
Ся Мэннің түсіндіруінше, оның отбасылық тәжірибесінде қолданылатын бұл тәсіл биологиялық белсенді нүктелер арқылы ішкі ағзаларға жұмсақ әсер етуге бағытталған.
Рәсім кезінде денеме біртіндеп жылу таралып, артынша жағымды босаңсу сезімі пайда болды. Дәстүрлі қытай медицинасының түсінігі бойынша, мұндай әсер Инь мен Ян арасындағы бұзылған тепе-теңдікті қалпына келтіруге көмектеседі.
Фасциялық массаж және дәстүрлі косметологиялық күтім
Шығыс медицинасының келесі тәжірибесі арқа массажымен жалғасты. Ся Мэннің отбасылық мектебінде бұлшықеттермен қатар фасцияларға да ерекше көңіл бөлінеді. Фасция – бұлшықеттер мен басқа да құрылымдарды қоршап тұратын дәнекер тін. Оның жағдайы дененің қозғалысына және бұлшықеттердегі кернеуге әсер етеді.
Күтімнің соңғы кезеңінде «Юйжунсань» деп аталатын дәстүрлі косметологиялық рәсім жасалды. Ол гуаша қалақшасымен бетке лимфалық дренаж массажын жасауды және жұмыртқа, жаңа алоэ мен өсімдік компоненттерінен дайындалған көне рецепт бойынша маска жағуды қамтиды.
Дәрігердің айтуынша, бұл күтім тері түсін біркелкі етуге, пигментацияны азайтуға және жасқа байланысты өзгерістердің алдын алуға бағытталған.
Фото: SteppeNews.kz/Роза Айдырова
Артық шығынсыз денсаулықты сақтаудың бес ережесі
Сұхбат барысында әйелдер денсаулығына да ерекше назар аудардық. Ся Мэннің айтуынша, қазір пациенттер созылмалы шаршау, ұйқысыздық және күйзелістің салдарына жиі шағымданады. Мұндай мәселелер әсіресе 40 жастан асқан әйелдерде айқын байқалады.
Алайда дәрігер денсаулықты жақсартудың қарапайым әрі қолжетімді бес негізгі қағидасын ұсынады. Олар: сапалы ұйқы, қуаныш, теңгерімді тамақтану, қарапайым өмір салты және қозғалыс.
«Сапалы ұйқы – ең тиімді әрі тегін емнің бірі. Мазасыздық деңгейін төмендетіп, дұрыс тамақтануға және ағзаны шаршатпай, керісінше сергітетін дене белсенділігін таңдауға мән беру керек», – деп атап өтті Ся Мэн.
Оның пікірінше, адам денсаулығына ауру асқынған кезде ғана емес, күнделікті қарапайым әдеттер арқылы үнемі көңіл бөлуі қажет.
Ежелгі медицинаның қызметіндегі жасанды интеллект
Мыңдаған жылдық медициналық мұраны сақтай отырып, Ся Мэн өз тәжірибесіне заманауи технологияларды да енгізіп келеді. Қазір ол дәрігерлер әулетінің жинақталған клиникалық тәжірибесін цифрландыруға және сақтауға арналған жасанды интеллект моделін әзірлеуге қатысып жүр.
«Жасанды интеллект қытай медицинасына қалай жұмыс істеу керегін үйретпеуі керек. Керісінше, біз, дәрігерлер, оған ғасырлар бойы жинақталған білімді жеткізіп, алгоритмдерді үйретуіміз қажет», – дейді ол.
Маманның пікірінше, нейрожелілер сирек кездесетін медициналық мектептердің тәжірибесін сақтайтын сенімді мұрағат әрі көмекші бола алады. Дегенмен жақын болашақта олар тірі маманды толық алмастыра алмайды.
Кездесу соңында дәрігерден кәсіби қызметінде ең үлкен қанағат сезімін не сыйлайтынын сұрадым. Ся Мэн үшін ең үлкен марапат – пациенттердің шынайы алғысы. Әсіресе ұзақ жылдар бойы бала күтіп, ақыры ата-ана атанған жұптардың ризашылығы оған ерекше қуаныш сыйлайды екен.
«Мұндай сәттерді ақшамен өлшеу мүмкін емес. Мені осы мамандықта қалуға жігерлендіретін де – сол. Ал ұзақ өмір сүрудің басты құпиясы қарапайым: өмірге жеңіл қараңыз, жиі қуаныңыз, дұрыс тамақтанып, жақсы ұйықтаңыз. Біз жасайтын әрбір әрекет денсаулығымызға қызмет етуі керек», – деп түйіндеді дәрігер.
Бұл кездесу қазіргі Қытайда ғасырлар бойы сақталған отбасылық емдеу дәстүрлері мен озық нейрожелілердің қатар дамып келе жатқанын көрсетті. Дәстүрлі медицинаның кейбір әдістерінің тиімділігі әлі де ғылыми талқылау нысаны болғанымен, оның негізгі идеясы баршаға түсінікті: күнделікті тіршіліктің қарбаласында адам өз денсаулығына көңіл бөлуді кейінге қалдырады. Ал ұзақ әрі сапалы өмір сүру жолы өз ағзаңа және жан дүниеңнің тепе-теңдігіне күнделікті назар аударудан басталады.
Роза Айдырова
Келесі материал: Қазақстан мен Өзбекстан сайғақтарды тарихи мекеніне қайтару үшін бірлесіп жұмыс істейді