Шыңжаң-Ұйғыр автономиялық ауданының Меркент уезіне қарасты Құмқұсар елді мекені Такла-Макан шөлінің батыс шетінде орналасқан. Бұл жер Қытайдағы «Долан шаруа суретшілігінің отаны» деген атауымен де белгілі.
Мұнда тұратын шаруалар қарбалас уақытта егіншілікпен айналысып, бос уақытында қолына қылқалам алып, сурет салады.
«Долан» сөзі «үйіліп жиналу» деген мағынаны білдіреді. 28 шілдеде «China News Service» тілшісі Құмқұсар елді мекеніндегі «Долан суреттерінің мекені» туристік аймағына барған.
Сол жерде танымал жергілікті шаруа суретшісі Шерали Аймат шәкірттеріне сабақ бере отырып, өзі де картина салып отырған.
Оның кенебінде тұрғын үйлер, ағаш төселген жолмен келе жатқан туристер және олардың арасындағы алтын түсті гоби теректері бейнеленген. Осылайша «ауыл пейзаждың ішінде, ал пейзаж картинаның ішінде» орналасқан қазіргі ауыл өмірінің жаңа көрінісі қалыптасады.
Долан шаруа суретшілігі 1970-жылдары біртіндеп дами бастаған. Кейін ол ән, би және музыканы, сондай-ақ ұжымдық орындау мен ән айтуды біріктіретін дәстүрлі өнер — долан мукамымен, сондай-ақ ән мен биге негізделген бұқаралық мереке — долан мәшрэбімен бірге долан мәдениетінің негізгі тасымалдаушыларының біріне айналды.
«Долан суреттерінің мекені» туристік аймағындағы шаруа суретшілерінің көрме залына кірген туристер қабырғалардың барлығына ілінген 100-ден астам туындыны көре алады.
Суреттерде қою жасыл қауын алқаптары, алтын түсті гоби теректері, ән мен биге ұласқан өнім жинау мерекесінің көріністері бейнеленген.
Италиялық турист Микеле Понте бұл туындыларға жоғары бағасын білдірді.
«Мен Еуропада халық өнерінің көптеген түрін көрдім. Бірақ долан шаруа суретшілігі мүлде бөлек. Оның бойында қандай да бір табиғи әрі шынайы күш бар. Мен бұл картиналарды суретке түсіріп, Италиядағы достарыммен бөлістім. Олардың барлығы қатты таңғалды», — деді ол.
Долан шаруа суретшілігінің негізгі тақырыптары егістік алқаптары мен күнделікті еңбекке негізделеді.
«Бұрын есектер мен ауыл шаруашылығы алқаптарын бейнелейтінбіз. Қазір үлкен техникалар мен әсем көпқабатты ғимараттарды саламыз. Мұның бәрі туған өлкеміздегі жаңа өзгерістерді көрсетеді», — деді Шерали.
Ол бала кезінен сурет салуға қызыққанымен, арнайы кәсіби білім алмаған. Бастапқыда барлығын өз сезіміне сүйеніп үйренген. Кейін уезд ұйымдастырған курстарда көркемдік дағдыларын жүйелі түрде жетілдіріп, бірнеше рет Шэньчжэнь мен Шанхайға барып, тәжірибе алмасу іс-шараларына қатысқан. Соның нәтижесінде оның шеберлігі біртіндеп жетіле түскен.
Шералидің ықпалымен бұрын ақша табу үшін ауылдан кетіп жүрген кейбір жастар да туған жеріне оралып, өз кәсібін бастауға бет бұрған.
Солардың бірі — Абулайжан Аймар. Екі жыл бұрын ол туған жеріне оралып, қылқаламын қайта қолға алған. Сонымен қатар қысқа видеолар платформасында аккаунт ашып, күн сайын өзі және ауыл тұрғындарының сурет салу процесін тікелей эфирде көрсетіп келеді.
«Пікірлерде картиналарды сатып алу және мәдени-креативті бұйымдарға тапсырыс беру туралы өтініштер үнемі түседі», — деді Абулайжан.
Қазір ол онлайн арналар арқылы ай сайын долан шаруа суреттері мен мәдени-креативті бұйымдардың шамамен 100 данасын сатады. Оның айлық сатылым көлемі 10 мың юаньнан асады.
Құмқұсар елді мекенінің мәдениет орталығының басшысы әрі «Долан суреттерінің мекені» туристік аймағының жетекшісі Сюй Цзяцзюйдің айтуынша, қазір елді мекенде мыңнан астам шаруа суретшісі бар. Олар жыл сайын орта есеппен 5 мыңнан астам туынды жасайды.
Соңғы жылдары елді мекенде көркемдік шеберлік, қонақ үйлерін жүргізу, туристерге қызмет көрсету, электронды коммерция және басқа да бағыттар бойынша тұрақты түрде оқыту курстары өткізіліп келеді.
Бұл ауылдағы көбірек отбасының өз кәсібін ашып, тұрғылықты жерінен табысын арттыруына мүмкіндік беріп отыр.