«Алтын үлкен сыртқы сақина» тек тармақталған жол желісін ғана білдірмейді. Ол Қытайдың экономикалық-географиялық құрылымын өзгертуге бағытталған белсенді қадамдардың бірі болмақ, деп хабарлайды SteppeNews.kz China News Service — ке сілтеме беріп.
Қытай жалпы ұзындығы 27 мың шақырымға жуық «сыртқы айналма жол» салуды жоспарлап отыр. Қытайдың көлік картасына қарасақ, үш аса ұзын мемлекеттік автомобиль жолын көруге болады: G219 елдің батыс шекарасы бойымен өтеді, G331 солтүстік шекаралас аудандарды кесіп өтеді, ал G228 шығыс жағалауды байланыстырады. Олардың басталуы мен аяқталу нүктелерін жалғастырсақ, жалпы ұзындығы Жер экваторының шамамен үштен екісіне тең болады.
Жақында Қытай Көлік министрлігі 15-бесжылдық жоспарды іске асыру кезеңінде осы үш негізгі көлік дәлізін толық байланыстырып, құрлықтағы мемлекеттік шекара мен теңіз жағалауы бойымен өтетін «алтын үлкен сыртқы сақинаны» құратынын ресми түрде мәлімдеді.
Жол салу ғана емес, көлік желісінің тиімділігін арттыру
«Алтын үлкен сыртқы сақинаны» салу жол салудың өзі үшін жүзеге асырылып жатқан жоқ. 14-бесжылдық жоспар кезеңінде Қытайдағы кешенді үшөлшемді көлік желісінің ұзындығы 6 миллион шақырымнан асып, «6 ось, 7 дәліз және 8 арна» негізгі құрылымының қалыптасу деңгейі 91 пайызға жетті. Көлік желісінің негізгі қаңқасы қазірдің өзінде қалыптасқан. Ендігі басты міндет – оның ұзындығын арттыру емес, тиімділігін көтеру.
Жақында Мемлекеттік кеңестің баспасөз мәслихатында Қытай көлік министрінің орынбасары Сюй Чэнгуан 15-бесжылдық жоспар кезеңінде ірі өңіраралық және бассейнаралық көлік дәліздерін дамыту енді жай ғана «ауқымды кеңейту» және «жаңа жобаларды іске қосумен» шектелмейтінін айтты. Оның сөзінше, негізгі мақсат – кеңістіктік орналасуды оңтайландыру, экономикалық айналымдағы тар жолдарды жою және өңірлердің теңгерімді дамуына ықпал ету.
«Алтын үлкен сыртқы сақина» – осы жаңа оңтайландыру аясындағы перспективалы бастамалардың бірі. Оның маңызын түсіну үшін алдымен үш мемлекеттік автомобиль жолының ерекшеліктеріне назар аудару қажет.
G219, G331 және G228 жолдарының ерекшелігі
G219 мемлекеттік автомобиль жолы Шыңжаңдағы Қанас қаласынан басталып, Гуансидағы Дунсинь қаласында аяқталады. Оның жобалық ұзындығы 10 мың шақырымға жуық. Жол Шыңжаң, Тибет, Юньнань және Гуанси арқылы өтіп, Қытайдың батыс мемлекеттік шекарасын байланыстыратын негізгі көлік артериясы саналады.
G331 мемлекеттік автомобиль жолы Ляонин провинциясының Даньдунынан Шыңжаңдағы Алтайға дейін созылады. Оның жобалық ұзындығы шамамен 9200 шақырым. Жол Ляонин, Цзилинь, Хэйлунцзян провинцияларын, Ішкі Моңғолия автономиялық ауданын, Ганьсу провинциясы мен Шыңжаңды кесіп өтіп, Солтүстік-Шығыс жазығын, Ішкі Моңғолия далаларын, Үлкен Хинган мен Чанбайшань тауларын байланыстырады. Бұл жол «ең көркем шекаралық жол» деп аталады.
G228 мемлекеттік автомобиль жолы Ляонин провинциясының Даньдунынан Гуансидағы Дунсиньге дейін өтеді. Оның жобалық ұзындығы шамамен 7400 шақырым. Ол Ляонин, Хэбэй, Тяньцзинь, Шаньдун, Цзянсу, Шанхай, Чжэцзян, Фуцзянь, Гуандун және Гуансиді байланыстырады.
Жол Қытайдың экономикалық тұрғыдан ең дамыған жағалауы бойымен өтіп, теңіз маңындағы порттық агломерацияларды біртұтас тізбекке біріктіреді. Сондықтан ол экономикалық белсенділігі ең жоғары көлік дәлізі саналады.
Үш жолдың атқаратын қызметі әртүрлі: бірі шекаралас аумақтарды нығайтады, екіншісі туризмді дамытуға ықпал етеді, үшіншісі жағалаудағы өңірлердің ашықтығын қамтамасыз етеді. Бірақ әрқайсысы жеке жұмыс істесе, бұл үш саусақ сияқты: әрқайсысының өз күші болғанымен, бірге жұмылған жұдырыққа айналмайды.
Үш жол біртұтас желіге біріктіріледі
«Алтын үлкен сыртқы сақинаның» негізгі логикасы – үш тәуелсіз бағытты біртұтас тұйық желіге айналдырып, олардың шынайы «алтын әсерін» ашу.
«Алтын үлкен сыртқы сақина» қалай салынады? Жоспар айқын: мәселе қолданыстағы жолдарды жай ғана жөндеуде емес, көлік желісінің тұрақтылығын арттырып, оның қолжетімділігін кеңейтуде.
Жарияланған ақпаратқа сәйкес, алдағы бес жылда Қытай таулар мен теңіз арқылы өтетін негізгі учаскелердің құрылысын жеделдетуге басымдық береді. Олардың қатарында G219-дың Моңғолкүре – Онсу және G228-дің Цюаньчжоу – Байци учаскелері бар. Сонымен бірге бүкіл бағытты жаңғырту жұмыстары жүргізіледі. Құрылыс пен қайта жаңғыртудың жалпы көлемі шамамен 7400 шақырымды құрайды.
Алайда жоспар мұнымен шектелмейді.
Әртүрлі өңірлерде бағыттар бойындағы табиғи ландшафттар мен туристік ресурстарды ескере отырып, мемлекеттік шекара мен жағалау бойында сапалы автомобиль туристік жолдары салынады.
Басқаша айтқанда, бұл «сыртқы айналма жол» тек жүріп өтуге болатын бағыт емес, саяхаттауға ыңғайлы, жайлы әрі қызықты маршрут болуы тиіс.
Қытай Көлік министрлігінің мәліметінше, 2030 жылға қарай ұлттық кешенді үшөлшемді көлік желісінің негізгі құрылымының қалыптасу деңгейі қазіргі 91 пайыздан 95 пайызға дейін артады.
Құрылыс толық аяқталғаннан кейін «алтын үлкен сыртқы сақина» Янцзы өзенінің «алтын су жолымен», Сычуань-Тибет және Шыңжаң-Тибет теміржолдарымен және басқа да көлік магистральдарымен өзара байланысып, «сыртқы сақина + ішкі су жолдары + бойлық магистральдар» форматындағы толыққанды желіні қалыптастырады. Сонымен қатар ол ұлттық кешенді көлік желісінің негізгі құрылымындағы маңызды элементке айналады.
Өзгерістер картада ғана емес, жол бойындағы өңірлерде де байқалады
Картадағы өзгерістер – тек бастамасы. Одан да маңыздысы – маршрут бойындағы аумақтардың өзгеруі.
Бұған дейін Цзилинь провинциясындағы G331 учаскесі толығымен көлік қозғалысына ашылып, «алтын үлкен сыртқы сақинаның» үлгілі учаскесіне айналды.
Бұл шекаралық жол 12 ұлттық орман паркін, 8 мемлекеттік табиғи қорықты және басқа да табиғи әрі туристік нысандарды байланыстырады. Осылайша ол шекара бойындағы автосаяхат пен экотуризм үшін нағыз інжу-маржанға айналып отыр.
«Алтын үлкен сыртқы сақинаның» болашағы дәл осындай болады.
Саяхатшылар үшін бұл Қытайдың таңғажайып табиғи көріністерін бір сапар барысында тамашалауға мүмкіндік беретін толыққанды автосаяхат бағытына айналады.
Іргелес аудандардың тұрғындары үшін бұл әл-ауқатқа бастайтын нақты жол болмақ: шекаралық өңірлердің өнімдерін кедергісіз тасымалдауға мүмкіндік туып, мемлекеттік қызметтер жаңа жолдар бойымен біртіндеп таралады.
Мемлекет үшін бұл көлік дәлізі көптеген шекара бекеттері мен теңіз порттарын тиімді байланыстырып, ел аумағының қауіпсіздігін нығайтуға, сондай-ақ ішкі және халықаралық қосарлы экономикалық айналымның үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
«Ауқымды кеңейтуден» «кеңістіктік орналасуды оңтайландыруға», «жүріп өту мүмкіндігінен» «сапалы сапарға» дейін – Қытайдың көлік жүйесін дамыту логикасы жаңа деңгейге көтерілді. «Алтын үлкен сыртқы сақина» осы трансформацияның жарқын көрінісі болып отыр.
Ол тек тармақталған жол желісін ғана білдірмейді, сонымен қатар Қытайдың елдің экономикалық-географиялық құрылымын өзгертуге бағытталған белсенді қадамын көрсетеді.