SteppeNews.kz: Меркі ауданындағы кішкентай Қызылсай ауылында шексіздікке жетелейтін бір жол бар. Ондаған жылдар бойы сол жолдың жиегінен жалғыз әйелдің бейнесін көруге болатын еді. Ол аптап ыстықта да, нөсер жауын мен ақ түтек боранда да көкжиекке телміріп, сол жерде отыратын. Қалия апа майданға аттанған жары мен екі ұлын күтті. Ол тарихта аналық төзімнің ең биік үлгісі болып қалды.
Қазан астындағы із
Ауылдастары «Қара кемпір» деп атап кеткен Қалия апаның хикаясы сонау қырқыншы жылдары, соғыс оның үйінен ең жақын үш адамын бірдей алып кеткенде басталған. Кіп-кішкентай Қызылсай ауылынан майданға 70-тен астам адам аттанса, соның 29-ы ғана еліне оралды. Қалия апаның күйеуі мен ұлдары солардың қатарында болмады.
Ол жападан-жалғыз қалса да, үйіндегі бұл тыныштықты «біржола» деп қабылдаудан бас тартты. Өмір бойы Меркі тауларында мал бағып, тым қарапайым, тіпті тақуалыққа жақын ғұмыр кешті. Өзін бәрінен шектеп, тиын санап ақша жинады.
«Балаларым оралса, өмірлерін түзеп, үй болуы үшін ақша керек болады», — дейтін ол.
Оның ауласындағы ең қасиетті дүние — ескі қазан еді. Ол сол қазанның астына ұлдарының бірінің табан ізін көздің қарашығындай сақтап келген. Бейбіт күннен қалған сол бір кіп-кішкентай ізді жел ұшырып, жаңбыр шайып кетпесін деп, баласының осы жерде жүргенінің белгісі ретінде шойын қазанмен бастырып қойған.
Орындалмаған үміт мұражайы
Жеңіс күніне орай Қызылсайда бүкіл ауылды жылатқан оқиға болды. Қалия апаның ескі үйі жөндеуден өтіп, мұражайға айналды. Бұл жай ғана ғимарат емес — бұл адалдыққа қойылған ескерткіш.
Бөлменің ортасында Қалия апаның мүсіні (манекені) тұр.
Шеберлер оның ең айқын бейнесін бере білген: жанарында жас қатып қалған, ал қолында сарғайған хат — өмір бойы күткен, бірақ ішінде «Анашым, мен тірімін, үйге қайтып келемін» деген сөз жазылмаған сол бір арман-хат.
Үйдің ауласына соғыстан оралмаған барлық ауылдастарының есімі жазылған мемориал орнатылды. Бұл тізімде оның күйеуі мен балаларының да аты бар. Енді олар мәңгілікке бірге, туған ауласында, Меркі аспанының астында.
«Қара кемпірдің» соңғы күзеті
Халық арасында «Қара кемпір» атануының себебі — ол үстінен қара киімін ешқашан тастамаған, бейне бір естелік күзетінде тұрғандай көрінетін. Ол 76 жасқа қараған шағында, есігінің қағылуын күткен күйі өмірден озды.
Ауыл адамдары оның кешкісін жол бойына шығатынын жиі еске алады. Бұл оның күнделікті рәсімі, өзіндік «бекеті» еді. Ол «егер мен осы жерде тұрсам, тағдыр жанымнан өтіп кете алмайды, жақындарымды міндетті түрде қайтарады» деп сенді.
Бүгін оның үй-мұражайына адамдар қайтадан көптеп келуде. Бірақ енді олар күту үшін емес, ана махаббатының осы бір үнсіз де ұлы күшіне тағзым ету үшін келеді. Қалия апа енді жол бойында телміріп тұрған жоқ — енді ол соғыс қасіретін ұмытпағандар үшін жол сілтер жарық жұлдызға айналды.
