SteppeNews.kz: Қазақстанда футбол инфрақұрылымын ауқымды жаңғырту жұмыстары басталды. Ел бойынша 14 жаңа стадион салынып, тағы 7 арена реконструкциядан өтіп жатыр. Сала сарапшылары бұл қадамды мемлекеттік қаржыға тәуелділіктен арылудың негізгі жолы деп санайды. Жаңа ареналар тек спорттық нысан емес, табыс әкелетін көпфункционалды коммерциялық орталықтарға айналуы тиіс. Бұл өзгерістер отандық клубтардың дербес қаржылық модельге көшуіне мүмкіндік береді.
Qazaq Expert Club сарапшысы, футбол функционері Алтай Даумовтың пікірінше, қазақстандық футбол ұзақ уақыт бойы «бай ата-анасына» (мемлекетке) тәуелді баланың күйін кешті. Бұрын негізгі қаржы қымбат легионерлерді сатып алуға жұмсалса, инфрақұрылым ескі кеңестік деңгейде қалып қойды. Бұл жүйелі дамуды тежеп, клубтардың жанкүйерлерден табыс табуына кедергі келтірді.
Ескі стадиондарда сервис әлсіз, трансляция сапасы төмен және коммерциялық аймақтар (VIP-ложалар, фудкорттар, фан-дүкендер) мүлдем қарастырылмаған. Салдарынан 200–500 теңгелік билеттер клубтардың миллиардтаған бюджетін өтей алған жоқ.
Құрылыс қарқыны және жобалар
Қазіргі құрылыс толқыны – соңғы онжылдықтардағы ең маңызды процесс. Бүгінгі таңда мына қалаларда жобалар қолға алынды:
- Жаңа стадиондар: Астана, Ақтөбе, Петропавл, Атырау, Ақтау, Шымкент, Семей, Өскемен, Алматы, Қарағанды, Көкшетау, Тараз және Павлодар.
- Ашылған нысандар: Қызылордада 11 мың орындық заманауи арена пайдалануға берілді.
- Жоспар: Көкшетауда 10 мың орындық стадион құрылысы басталады, қалған өңірлерде құжаттар әзірленіп жатыр.
Сарапшының айтуынша, міндетті түрде 30–35 мың орындық зәулім нысандар салудың қажеті жоқ. Өңірлер үшін 8–12 мың көрерменге арналған, тиімді әрі сапалы ареналар әлдеқайда оңтайлы.
Стадион – бизнес көзі
Еуропалық тәжірибе көрсеткендей, стадион – шығын емес, актив. Топ-клубтар матч күндері сервис, демеушілер және қосымша қызметтер арқылы жылына €2,4 млрд-қа дейін табыс табады.
Заманауи арена күн сайын жұмыс істеуі тиіс:
- Концерттер мен корпоративтік іс-шаралар;
- Балалар турнирлері;
- Мейрамханалар мен сервис секторы;
- Мерч (клубтық өнімдер) саудасы және жалға беру.
Жаңа басқару моделі
Даумов ескі қателікті қайталамауды ескертеді: стадион тек мемлекет меншігінде қалып, клуб жай ғана жалға алушы болмауы керек. Тиімді модель – клубтың нысанды басқаруға қатысуы немесе ұзақ мерзімді коммерциялық құқықтарға ие болуы.
Бұл қадам стадиондарды қаланың экономикалық активіне айналдырып, футбол клубтарының дербес, кәсіби ұйым ретінде қалыптасуына жол ашады. Осылайша, қазақстандық футбол «бөліну» процесінен өтіп, өз аяғынан тік тұруға мүмкіндік алады.
