Қытайдың Синьцзян өңірінде орналасқан заманауи Куча қаласы — ғасырлар таңбасы сақталған, тарихы терең әрі мәдениеті бай ерекше аймақ. Кезінде Ұлы Жібек жолының тоғысқан торабында орналасқан бұл өлке бүгінде өзінің көне мұрасымен және қайталанбас өнер мектебімен әлем назарын аударып келеді.
Таяуда бұл тарихи мекенге Қазақстан, Тайланд, Африка, Австралия, Үндістан және Ресейден келген халықаралық журналистер арнайы сапармен барды. БАҚ өкілдері Рыштан тарихи-мәдени кварталындағы Цинчэн аллеясын аралап, өңірдің дәстүрлі тұрмыс-тіршілігімен, өнерімен және бай тарихи мұрасымен жақынырақ танысты, деп хабарлайды SteppeNews.kz тілшісі
Тілсіз түсінісетін өнер: Әуен мен би ырғағы
Сапар барысында жергілікті ұлттық өнер мен салт-дәстүрге ерекше орын берілді. Өңірдің бай саздық мұрасын көрсететін әуезді әндер шырқалып, көркем де көз тартарлық дәстүрлі билер орындалды. Музыка ырғағымен қозғалған бишілер қонақтарға көтеріңкі көңіл-күй сыйлап, өңірдің мәдени болмысын паш етті.
Мәдени шараға халықаралық журналистер де белсенді қатысып, бишілерге қосылып биледі. Әртүрлі елден, әртүрлі құрлықтан келген БАҚ өкілдерінің ортақ әуен ырғағымен билеуі мәдениеттер арасындағы жақындықты көрсететін жарқын сәтке айналды. Тіл мен ұлттық ерекшеліктерге қарамастан, музыка адамдарды біріктіретін ортақ өнер тілі екенін тағы бір мәрте дәлелдеді.
Жібек жолының жүрегі: тоғысқан өркениеттер мен діндер
Кучаның тарихы Ұлы Жібек жолымен тығыз байланысты. Б.з.б. 138 және 119 жылдары Қытай елшісі Чжан Цянь Батыс өңірге сапар жасап, шығыс пен батыс арасындағы байланыстардың дамуына ықпал етті. Чанъаньнан (қазіргі Сиань) Римге дейін созылған сауда жолының бойында орналасқан Куча маңызды мәдени және сауда орталығына айналды.
Кучада ежелден түрлі діни наным-сенімдер қатар дамыды. Мұнда зороастризм, буддизм, даосизм, манихейлік, несториандық христиандық және ислам таралып, өңірдің мәдени мұрасын қалыптастырды. Әсіресе б.з. II–XIII ғасырларында буддизм өркендеп, Куча Үндістан мен Қытай арасындағы діни және мәдени байланыстарда маңызды рөл атқарды.
Өңірде дүниеге келген әйгілі монах Кумараджива (344–413 жж.) буддалық классикалық еңбектерді, соның ішінде «Лотос сутрасы» мен «Алмаз сутрасын» қытай тіліне аударды. Оның аудармалары Орталық Азия мен Қытай арасындағы мәдени байланыстың дамуына елеулі үлес қосты.
Куча саяси орталық ретінде де танылды. Б.з.б. 60 жылы Батыс Хань әулеті Батыс өңірді басқару әкімшілігін құрды. Ал 640 жылы Тан әулеті тұсында Анси әкімшілігі Кучаға көшіріліп, қала аймақтың әскери, саяси және сауда орталықтарының біріне айналды.
Тасқа қашалған тарих: үңгірлер мен егіншілік мұрасы
Куча ежелгі буддалық сәулет пен кескіндеме ескерткіштерімен танымал. Солардың бірі – Қызыл үңгірлері. Кешенде 800-ден астам үңгір мен жалпы ауданы 10 мың шаршы метрге жуық қабырға суреттері сақталған. 2014 жылы ол Жібек жолының тарихи нысандары құрамында ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне енгізілді.
Кумтура үңгірлері де өңірдің маңызды мәдени мұрасына жатады. 112 үңгірден тұратын кешендегі фрескалардың ауданы 5 200 шаршы метрді құрайды. Қабырға суреттерінде Куча, Хань және ұйғыр өнерінің ерекшеліктері тоғысқан. Ал хань тіліндегі жазбалар өңірдің сол кезеңдегі саяси тарихын зерттеуге мүмкіндік береді. Сенмусаиму және Аөй үңгірлеріндегі көне суреттер мен жазбалар да аймақтың тарихи, саяси және экономикалық өмірінен мәлімет береді.
Кучада егіншілік пен қолөнер де дамыған. Тянь-Шань мұздықтарынан бастау алатын су көздері мен қолайлы климат бидай, күріш, жүзім және анар өсіруге мүмкіндік берді. Сонымен қатар темір өңдеу, мата тоқу және екі өгізбен жер жырту әдістері қолданылды. Бұл Кучаның Ұлы Жібек жолындағы сауда мен мәдениет қана емес, егіншілік пен қолөнер де өркендеген орталық болғанын көрсетеді.
Ғажайып саз пен заманауи сабақтастық
Куча мәдениетінің тағы бір маңызды қыры — оның музыкасы мен би өнері. Кезінде «Куча әуендері» Тан әулетінің сарайында кең таралып, одан ары Жапония, Корея және Оңтүстік-Шығыс Азия елдеріне дейін жеткен.
Бүгінгі Куча өзінің ежелгі мұрасын сақтай отырып, заманауи тұрмысты да жарасымды ұштастырып келеді. Жергілікті этнографиялық бұйымдармен қатар, музей экспозицияларында «Тэливузуэр» (теледидар) немесе «Кейимутигейксимаксиникси» (тігін машинасы) сияқты XX ғасырдағы тұрмыстық за заттардың да тарихы таныстырылады.
Кучаның бұл тарихи-мәдени кеңістігі саяхатшыларға өңірдің өткені мен бүгінін жақынырақ тануға мүмкіндік береді. Ал халықаралық журналистердің бұл сапары Жібек жолы бойындағы бай өркениет мұрасын бүкіл әлемге кеңінен таныстыруға жол ашты.
Келесі материал: «Көшпенділердің» қайта оралуы: Алматыда номадизм эстетикасына арналған бірегей монография таныстырылды
Посмотреть эту публикацию в Instagram