Түркияның Карс қаласындағы тарихи Сювари қамалында 2022 жылы ашылған елдегі алғашқы тақырыптық ірімшік музейі өңірдің бай ірімшік жасау дәстүрін сақтап, жергілікті және шетелдік туристердің қызығушылығын арттырып келеді. Бұл туралы SteppeNews.kz Mk-turkey.ru ақпараттық сайтына сілтеме жасай отырып хабарлайды.
Карс сүт өнімдерін өндірумен, әсіресе грюйер, чечиль және кашар сияқты ірімшік түрлерімен танымал.
Карс ірімшігі музейі Мәдениет және туризм министрлігі, БҰҰ Даму бағдарламасы және Anadolu Efes компаниясы бірлесіп жүзеге асырып жатқан «Түркиядағы болашақ туризмі» жобасы аясында құрылған. Музей ашылғаннан бері келушілердің назарын аударып келеді. Ал 2020 жылы осы жоба аясында Карс әлемдегі 18-ші ірімшік бағыты ретінде жарияланған.
Тарихи Сювари қамалының ішінде орналасқан музей келушілерге ірімшік өндірісінің әртүрлі кезеңдерімен қатар өңір тұрғындарының күнделікті өмірін де таныстырады. Экспозицияда мал қоректенетін эндемикалық өсімдіктерден бастап, сүтке толы бидондар орналасқан мал шаруашылығы фермалары, биік таулы жайылымдардағы тұрмыс және ірімшік жасау үдерісі қамтылған.
Музей 2022 жылдың наурыз айында ашылған. Оның көрме залдарының жалпы аумағы 1 100 шаршы метрді құрайды. Экспозицияның бір бөлігі жергілікті ірімшіктерге ерекше дәм беретін эндемикалық гүлдерге арналған.
Музейге кіреберісте келушілерді Карстың ірі грюйер ірімшіктері қарсы алады. Мұнда грюйер өндіру және жалпы ірімшік жасау үдерісіне арналған бөлімдер, бейнепрезентациялар, Карс теміржол вокзалының макеті, өңірдің өсімдіктер әлемі туралы экспозициялар, Анкарадағы Гази теміржол вокзалы мен Карстың дәстүрлі үйлеріне арналған көрмелер орналасқан. Сонымен қатар музейде аспаздардың жұмыс істеуіне және шеберлік сабақтарын өткізуге арналған арнайы орындар бар.
Келушілер биік таулы жайылымдардан жиналған сүттің ірімшікке айналу жолын көріп, сонымен бірге өңірдің мәдени және тарихи мұрасымен таныса алады.
2026 жылдың алғашқы жеті айында Карс ірімшігі музейіне шамамен 72 мың жергілікті және шетелдік турист барған.
Карс ірімшігі музейінің директоры Ешим Коч музей ашылған төрт жыл ішінде келушілер саны жыл сайын артып келе жатқанын айтты.
«2026 жылдың алғашқы жеті айында бізге шамамен 72 мың адам келді. Бұған өте қуаныштымын, өйткені келушілер саны күн сайын өсіп келеді. Жыл соңына дейін 120 мың келуші көрсеткішінен асып түсеміз деп үміттенемін», – деді Ешим Коч.
Оның айтуынша, музей тек ірімшіктің тарихын таныстырумен шектелмейді.
«Мұнда біз келушілерге тек ірімшіктің тарихын айтып қана қоймаймыз. Музей ерекше тарихи сипаты бар қамалдың ішінде орналасқандықтан, келушілерді өткен дәуірге де жетелейміз. Оларға Карстың тарихы мен мәдениетін де таныстырамыз», – деді музей директоры.
Кочтың сөзінше, Карс ірімшігінің тарихы сүттен емес, өсімдіктерден басталады. Себебі өңірде Түркиядағы биік таулы жайылымдардағы мал шаруашылығының ең көне дәстүрлерінің бірі қалыптасқан. Сондықтан өсімдіктердің маңызы ерекше.
«Карста өсетін шамамен 1 600 өсімдік түрінің 80-ге жуығы эндемикалық болып саналады және олардың барлығы ғылыми әдебиеттерде сипатталған», – деді ол.
«Осы эндемикалық өсімдіктер сүтке ерекше дәм береді. Бұл қасиет кейін тікелей ірімшіктің дәміне әсер етеді», – деп толықтырды Коч.
Оның мәліметінше, өңірде жыл сайын шамамен 19–20 мың тонна карстық грюйер және карстық кашар өндіріледі. Қазіргі уақытта аймақтағы ірімшік өндірушілер өнімдерін Еуропа нарығына шығаруға біртіндеп дайындалып жатыр.
Келесі материал: Үкіметте Қазақстандағы сәндік көшет шаруашылығын дамыту мәселесі талқыланды