STEPPENEWS.KZ: Қазақстанның оңтүстігінде экзотикалық жемістерді өсіру бұрын қиял болып көрінсе, бүгінде бұл — табысты бизнес көзі. Шымкент іргесіндегі банан жылыжайы елдің агроөнеркәсіп кешеніндегі нағыз сенсацияға айналды. Біз бұл кәсіптің қалай жұмыс істейтінін, мемлекеттік қолдау тетіктерін және экономикалық тиімділігін зерттеп көрдік.
Шымкенттегі «Тропика» кешені 
Шымкент қаласы мен Түркістан облысының шекарасында орналасқан 5 гектарлық жылыжай кешені — бүгінде Орталық Азиядағы бірегей нысандардың бірі. Мұнда түрік технологиясы негізінде «Ана-муз» (Anamur) сорты өсіріледі. Бұл сорттың басты ерекшелігі — бойының аласалығы мен өнімділігінің жоғарылығында.
Жылыжай ішіндегі микроклимат толық автоматтандырылған. Температура 18°C-тан төмен түспейді, ал ылғалдылық тропикалық деңгейде сақталады.
Бір ағаштан маусымына 50-60 келіге дейін өнім алуға болады. Бұл жылына 1000 тоннаға жуық жергілікті бананды нарыққа шығаруға мүмкіндік береді. Әзірге өнім алу бойынша рекордтық көрсеткіш тіркелді: бір түптен 100 келі банан шыққан.
Неге бұл кәсіп тиімді? 
Банан бизнесінің тартымдылығы логистикалық шығындардың аздығында. Экзотикалық аймақтан келетін жемістің жолы тым алыс. Ол мұхит арқылы 40 күн жүрсе, Шымкент бананы 1-2 күнде сөреге жетеді.
Бұл бизнестің негізгі артықшылықтары мынадай:
-
Баға бәсекелестігі: Жергілікті банан импорттық өнімнен 100-150 теңгеге арзан.
-
Өзін-өзі ақтау: Мамандардың есебінше, жоба 3-5 жыл ішінде толық өзін-өзі ақтайды.
-
Агротуризм: Бұл тек жеміс сату емес, сонымен қатар туристік нысан. Күніне жүздеген адам тропикалық бақты көру үшін ақылы экскурсияға келеді.
Мемлекеттік қолдау: Субсидияны қалай алуға болады?
Мемлекет экзотикалық болса да, бұл бағытқа «Жылыжай кешендерін дамыту» бағдарламасы аясында үлкен қолдау көрсетуде. Кәсіпкерлер мынадай көмек түрлеріне иек арта алады:
-
Инвестициялық субсидия: Жылыжай құрылысы мен жабдықтарға жұмсалған шығынның 25-30%-ын мемлекет қайтарады.
-
Энергия шығындары: Қыс айларындағы газ бен электр энергиясы үшін төлемдердің бір бөлігі субсидияланады.
-
Төмен пайызды несие: «Аграрлық несие корпорациясы» арқылы жылдық 6%-бен жеңілдетілген несие алу мүмкіндігі бар.
Субсидия алудың цифрлық жолы: Gosagro.kz
Барлық процесс Gosagro.kz субсидиялаудың мемлекеттік ақпараттық жүйесі арқылы жүзеге асады.
Кез келген кәсіпкер адам факторынсыз, Gosagro.kz порталы арқылы өтінім қалдырып, аталған сайттан толық мәлімет ала алады. Кәсіпкерге тек ЭЦП қолтаңбасы мен электрондық шот-фактуралар қажет.
Қорытынды
Шымкенттегі банан жылыжайы — еліміздің импортқа тәуелділігін азайтудың нақты үлгісі. Егер сіз қандай да бір салаға инвестиция салуды жоспарласаңыз, мемлекеттік қолдау мен жергілікті басқарушы орган арқылы маманнан кеңес алуыңызға болады.
Кез келген мемлекет тұтынушы емес, өндіруші елге айналғанда ғана дамиды.
