10 қазанда Үрімші қаласында Шыңжаңды кешенді ғылыми зерттеудің үшінші кезеңінің нәтижелеріне арналған баспасөз конференциясы өтті.
Зерттеу 2021 жылы басталған. Осы уақыт ішінде оған 6400-ден астам адам-қатысу тіркелген. Зерттеудің негізгі бағыттары су ресурстарын, экологиялық ортаны, жер және ауыл шаруашылығы ресурстарын, биоалуантүрлілік пен биологиялық ресурстарды, сондай-ақ минералдық ресурстар мен энергетиканы қамтыды.
Зерттеу нәтижелері соңғы 30 жылға жуық уақыт ішінде Шыңжаңда климаттың жылынуы мен ылғалдануы айқын байқалғанын және су ресурстары көлемінің артқанын көрсетті. Өзендердің орташа жылдық ағыны алдыңғы 40 жылмен салыстырғанда шамамен 10 млрд текше метрге өскен. Алдағы 20–40 жылда Шыңжаңның таулы аймақтарындағы су ағыны жоғары деңгейде сақталып, жалпы өсу үрдісімен құбылып отырады деп күтілуде.
Шыңжаңның экологиялық жағдайы жақсарып келеді
Шыңжаңдағы экологиялық жағдай одан әрі жақсарып келеді. Шөлейттенуге ұшыраған жерлердің аумағы екі көрсеткіш бойынша да қысқарған. Оазистердің аумағы 45,5 мың шаршы шақырымға ұлғайса, құмды дауылдардың зиян келтіру қаупі жоғары аумақтар 30%-ға азайған.
Жалпы, Шыңжаңдағы түрлік байлық пен биоалуантүрлілік арту үрдісін көрсетіп отыр. Зерттеу барысында галофитті өсімдіктердің 315 түрі анықталған. Сонымен қатар 33 жаңа түр табылып, Қытайда немесе Шыңжаңда алғаш рет тіркелген 243 түр есепке алынған. Сондай-ақ қолайсыз жағдайларға төзімділік беретін 300-ден астам ген анықталған.
Селенге бай топырақ пен көмір қоры зерттелді
Зерттеу нәтижесінде Тарым ойпатында селенге бай топырақтың тұтас алқаптары шамамен 1,47 млн гектар аумақты алып жатқаны анықталды. Бұдан бөлек, Тұрпан–Құмыл ойпатында мұнай мөлшері жоғары көмірдің 77,5 млрд тонна қоры бар екені барланған.
Трансшекаралық экологиялық ынтымақтастық
Зерттеу аясында алғаш рет бірнеше елге ортақ «Табиғатты қорғау жөніндегі ұлттық жауапкершілікті сандық бағалау жүйесі» әзірленді. Бұл жүйе табиғатты трансшекаралық қорғау жөніндегі жауапкершілікті ғылыми негізде анықтауға және мемлекеттер арасында экологиялық дәліздер құруға әдістемелік негіз қалыптастырды.
Батысқа ашықтықты басшылыққа алған зерттеушілер мұздықтардың еруі, су ресурстарының тапшылығы және жердің шөлейттенуі сияқты аймаққа ортақ мәселелерге назар аударып, Орталық Азияда бірлескен трансшекаралық ғылыми зерттеулер жүргізді.
Қолда бар мәліметтерге сәйкес, Орталық Азия елдерінің жер жамылғысы атласы әзірленіп, «Тәжікстан мұздықтарының атласы» құрастырылып, жарияланған.
Зерттеу нәтижелері Орталық Азия мен Африкада қолданылып жатыр
Зерттеу нәтижелері «Бір белдеу, бір жол» бастамасына қатысатын Орталық Азия мен Африка елдеріне пайдасын тигізіп келеді. Атап айтқанда, бұл өңірлерде шөлейттенуге қарсы күрес және заманауи ауыл шаруашылығы технологиялары енгізілуде. Оларды қолданудың жалпы аумағы 1,3 мың гектардан асқан.
Қытай Ғылым академиясының академигі, Қытай Ғылым академиясының Шыңжаң бөлімшесінің директоры Сяо Вэньцзяоның айтуынша, зерттеу барысында алғаш рет құрғақ аймақтардың ресурстары мен қоршаған ортасына қатысты негізгі деректер жиынтығы және тиісті теориялық база жүйелі түрде қалыптастырылған.
Оның сөзінше, зерттеудің теориялық нәтижелері қазірдің өзінде жоспарлау, саясат және өнеркәсіп салаларындағы практикалық шешімдерге айналып, халыққа пайдасын тигізіп жатыр.
Келесі материал: Жылжымайтын мүлік салығы: жаңа ережелер кімдерге қатысты?