Ақтөбеде қазақстандық-қытайлық инвестициялық ынтымақтастық аясында құрылған бірлескен кәсіпорын – «Қазақстандық мұнай жабдықтары зауыты» (КЗНО) ЖШС жұмыс істейді. Зауыт екі елдің мұнай-газ машина жасау саласындағы өнеркәсіптік кооперациясының мысалдарының біріне айналды. Кәсіпорын «Бір белдеу, бір жол» бастамасын қолдайды және мұнай-газ саласына арналған сорғы-компрессорлық және шегендеу құбырларын, фонтандық арматураны, сағалық және бекіту-реттеу жабдықтарын, сондай-ақ блоктық-модульдік және сыйымдылық қондырғыларын шығарады, деп хабарлайды SteppeNews.kz.
Зауыт құрылысы 2015 жылы басталды. 2017 жылы кәсіпорын ресми түрде іске қосылды. Жобаның инвесторы Гэ Пайсян мырза басқаратын қытайлық Shengyuan Technology компаниясы болды.
КЗНО бас директорының орынбасары Хэ Пэйдің айтуынша, бүгінде кәсіпорында шамамен 220 адам жұмыс істейді, ал өндіріс көлемі шамамен 28 млрд теңгені құрайды.
«Қазіргі уақытта бізде 220 қызметкер жұмыс істейді, ал өндіріс көлемі – 28 миллиард теңге. Қазіргі уақытта өндірісте бес цех жұмыс істейді», – деді Хэ Пэй.
Зауыттың өндірістік мүмкіндіктерін дамыту жөніндегі директор Данияр Лекеров таныстырды. Оның айтуынша, жоба Ақтөбе облысының өнеркәсіптік әлеуеті мен оның Қазақстанның негізгі мұнай-газ өңірлеріне қатысты орналасуын ескере отырып жасалған.
«Гэ Пэйсян мырза басқаратын Shengyuan Technology инвесторы бұл жобаны Ақтөбе облысының аумағында Қазақстан Республикасының мұнай саласын дамыту үшін іске қосты», – деді Данияр Лекеров.
Даму жөніндегі директор кәсіпорынның өндірістік мүмкіндіктерін кезең-кезеңімен арттырып келе жатқанын да атап өтті.
«Бүгінде біз компаниямыздың өндіріс, әлеуметтік пакет, адамдардың, қаланың және бүкіл халықтың әлеуметтік жағдайларын дамыту тұрғысынан әлеуеті мен дамуын жыл сайын кезең-кезеңімен арттырып келеміз», – деді ол.
Өндірістік алаң
КЗНО аумағы шамамен 100 мың шаршы метрді құрайды. Кәсіпорында автоматтандырылған жабдықтармен және сандық бағдарламалық басқаруы бар станоктармен жарақтандырылған бірнеше өндірістік цех жұмыс істейді.
Зауыт өнімді қазақстандық және ресейлік ГОСТ талаптарына, сондай-ақ халықаралық API стандарттарына сәйкес шығарады. Кәсіпорын отандық тауар өндіруші мәртебесіне ие, ал жергілікті қамту үлесі шамамен 50–60%.
«Компания отандық тауар өндіруші болып табылады. Бұған дейін, өздеріңіз білетіндей, біз жергілікті өнім шығаратын өндіруші ретінде СТ-KZ сертификатын алғанбыз. Өндірісіміздегі жергілікті қамту үлесі 50-ден 60 пайызға дейін», – деді КЗНО даму жөніндегі директоры Данияр Лекеров.
2026 жылы зауыт шегендеу және сорғы-компрессорлық құбырлар, блоктық-модульдік жабдықтар, фонтандық арматура, фитингтер мен қысыммен жұмыс істейтін ысырмалар өндірісі бағыттары бойынша қазақстандық тауар өндірушілер тізіліміне де енді.
Мұнай-газ саласына арналған құбырлар
Кәсіпорынның негізгі бағыттарының бірі – сорғы-компрессорлық және шегендеу құбырларын өндіру. Өндірістік процестер автоматтандырылған, ал жекелеген бөлшектерді өңдеу сандық бағдарламалық басқаруы бар станоктарда жүзеге асырылады. Бұл бірнеше операцияны қатар орындап, дайын өнімнің параметрлерін бақылауға мүмкіндік береді.
Цех дәнекерлеу желілерімен, плазмалық кесу қондырғыларымен, біліктермен және басқа да мамандандырылған жабдықтармен жабдықталған. Мұнда автоматтандырылған топтық өлшеу қондырғылары, қысыммен жұмыс істейтін ыдыстар, көлденең және жерасты сыйымдылықтары, сондай-ақ мұнай қыздыру пештері шығарылады.
Кәсіпорында жеке жобалау және конструкторлық блок жұмыс істейді. Данияр Лекеров КЗНО-ның DAMU жобалау институтымен де ынтымақтастық орнатқанын айтты.
Жобалау мен өндірістің бір алаңда үйлесуі кәсіпорынға жабдықты әзірлеуден бастап оны дайындау мен құрастыруға дейінгі жұмыстардың толық циклін орындауға мүмкіндік береді.
Өндіріс көлемі және қызметкерлерді оқыту
Бүгінде кәсіпорын өндіріс көлемін біртіндеп арттырып келеді. Сату бөлімінің басшысы Асан Батырбековтің айтуынша, өткен жылы КЗНО шамамен 30 мың тонна өнім өткізген. 2026 жылы зауыт тағы шамамен 30 мың тонна өнім жеткізуді көздейтін үш жылдық келісімшарттар жасасты. Сонымен қатар кәсіпорында өндірісті одан әрі дамыту үшін қуаттарды жүктеу мен қаржыландыруды жоспарлауға мүмкіндік беретін ұзақмерзімді тапсырыстардың маңызды екені атап өтіледі.
Өндірісті дамытумен қатар кәсіпорында қызметкерлерді даярлауға да көңіл бөлінеді. КЗНО мамандарына Қытайда білім алуға мүмкіндік беріледі. 2026 жылы Асан Батырбеков Шанхай ынтымақтастық ұйымының қызметіне байланысты бағдарлама аясында Бейжіңге бір айлық оқуға жіберілді.
«2026 жылы зауыт басшылығының бұйрығымен мені Қытай Халық Республикасының Бейжің қаласына ШЫҰ аясында іссапарға жіберді. Біз оқуға жіберілдік. Оқу тақырыбы – ШЫҰ елдерінде жасыл энергетиканы дамыту», – деді Асан Батырбеков.
Бағдарлама аясында ол Қытайдың электр энергетикасы секторындағы кәсіпорындарға барып, трансформаторлар мен басқа да электротехникалық өнімдерді өндірумен танысты.
«Мен дәл электр энергетикасы саласындағы өндірістерде болдым. Яғни трансформаторлар, түрлі микросхемалар және тағы басқалары. Негізінен электр энергетикасына қатысты», – деді ол.
Оқу бір айға созылды. Кәсіби бағдарламадан бөлек, сапар Қытайдың тарихы мен мәдениетімен танысуға мүмкіндік берді.
«Яғни зауыт тек кәсіби өсуді ғана емес, мәдени өсуді де береді», – деді Асан Батырбеков.
Ол Қытайда білім алу мүмкіндігі тек мамандарға ғана емес, өндірістік цех қызметкерлеріне де берілетінін атап өтті.
Өндірісті жергіліктендіру
Кәсіпорын үшін негізгі мәселелердің бірі – жергілікті қамту үлесін арттыру. КЗНО технологиялық процесс мүмкіндік берген жағдайда қазақстандық материалдар мен ресурстарды пайдаланады, сонымен қатар өзінің өндірістік құзыреттерін дамытуда.
Қазақстанның мұнай-газ саласы үшін мұндай өндірістердің дамуы мамандандырылған жабдықтың белгілі бір бөлігін ел ішінде алуға мүмкіндік береді және жекелеген позициялар бойынша сырттан жеткізуге тәуелділікті азайтады. Сонымен бірге қытайлық инвестормен ынтымақтастық кәсіпорынға қосымша технологиялық және инженерлік құзыреттерге қол жеткізуге мүмкіндік береді. Нәтижесінде бір өндірістік алаңда инвестиция, технология және қазақстандық өндірістік база тоғысады.
Қазақстандық-қытайлық өнеркәсіптік кооперация
КЗНО тарихы Қазақстан мен Қытайдың өнеркәсіптік өзара іс-қимылының бір үлгісін көрсетеді. Мұнда шетелдік инвестициялар дайын өнім жеткізуге ғана емес, өндірістік алаңды тікелей Қазақстан аумағында құруға бағытталған.
Кәсіпорын үшін одан әрі даму өндіріс көлемін ұлғайту, өндірістік мүмкіндіктерді кеңейту және жергілікті қамту деңгейін арттырумен байланысты. Бұл ретте ынтымақтастық тек инвестициялық құраммен шектелмейді, сонымен қатар мамандар даярлауды, оның ішінде Қытайда оқытуды да қамтиды.
«Біздің компания жыл сайын мұнай-газ саласын дамыту үшін үлкен қадамдар жасап келеді», – деді Данияр Лекеров.
КЗНО қытайлық инвестицияны, қазақстандық өндірістік базаны және жергілікті кадрларды даярлауды біріктіреді. Осы деңгейде екі елдің өнеркәсіптік ынтымақтастығы кәсіпорын құрумен ғана емес, оның кейінгі қызметі – өндіріс, жергіліктендіру және құзыреттерді дамыту арқылы да көрініс табады.
Сауле Тугельбаева
Келесі материал: Азиада-2026: Қазақстан ММА-дан екі алтын медаль жеңіп алды