STEPPENEW.KZ: Соңғы жылдары Қазақстан мен Қытай арасындағы су ресурстары саласындағы ынтымақтастық стратегиялық маңызға ие бола түсті. Іле мен Ертіс өзендері екі елді байланыстыратын маңызды трансшекаралық су көздері ретінде экологиялық қана емес, экономикалық және геосаяси тұрақтылықта да ерекше рөл атқарады. Климаттың өзгеруі, халық санының өсуі және ауыл шаруашылығының кеңеюі су тапшылығы мәселесін мемлекетаралық деңгейде шешуді талап етуде.
Меморандумнан нақты қадамдарға
2025 жылдың наурызында Қазақстанның Су ресурстары және ирригация министрлігі мен Қытайдың Су шаруашылығы министрлігі су саласындағы ынтымақтастық туралы алғашқы өзара түсіністік меморандумына қол қойды. Құжат су ресурстарын ұтымды пайдалану, деректер алмасу, заманауи технология енгізу және мамандар даярлау бағыттарын қамтиды.
Министрлік мәліметінше, меморандум су балансы, өзен ағынын реттеу, су сапасын бақылау және төтенше жағдайлардың алдын алу бойынша нақты тетіктерді қалыптастыруға мүмкіндік береді.
2025 жылдың алғашқы жартыжылдығында Қытайдан Қазақстанға трансшекаралық өзендер арқылы 10,2 млрд текше метр су жеткізілген. Оның 5,6 млрд текше метрі Іле, 4,6 млрд текше метрі Ертіс өзеніне тиесілі. Нәтижесінде Қапшағай су қоймасы толып, Балқаш көліне тұрақты су ағымы қамтамасыз етілді. Бұл – соңғы жылдардағы ең жоғары көрсеткіштердің бірі.
Инвестиция мен технология
Су және энергетика саласындағы ірі жобаларға Қытайдың POWERCHINA корпорациясын тарту мәселесі де күн тәртібінде. Компания гидроаккумуляциялық электр станцияларын, жаңартылатын энергия нысандарын және тазарту құрылыстарын салу жобаларына қатысуға дайын екенін мәлімдеді.
Сыртқы істер министрлігінің Инвестициялар комитеті POWERCHINA-ның тәжірибесі Қазақстандағы инфрақұрылымдық жобалардың орнықты дамуына серпін беретінін атап өтті. Ал компания өкілдері Қазақстанды Орталық Азиядағы стратегиялық әріптес ретінде қарастыратынын жеткізді.
Кадр даярлау – басты бағыт
Ынтымақтастықтың маңызды бөлігі – кадр дайындау. Қытай үкіметінің гранты есебінен қазақстандық су шаруашылығы мамандары Қытайда біліктілігін арттыруда. 2025 жылы 121 маман оқып жатса, 2026 жылы олардың саны 200-ге дейін артпақ.
Бағдарламалар гидрология, су ресурстарын басқару және автоматтандырылған мониторинг жүйелерін қамтиды. Мамандардың айтуынша, бұл тәжірибе су тасқынының алдын алу, судың сапасын бақылау және экожүйені қалпына келтіру бағытында аса пайдалы.
Қазақстан мен Қытайдың су ресурстары саласындағы әріптестігі экологиялық қауіпсіздік пен экономикалық тұрақтылықты қамтамасыз етудің маңызды тетігіне айналып келеді. Бұл ынтымақтастық тек су мәселесін шешуге емес, өңірдің ұзақ мерзімді тұрақты дамуына бағытталған.
