STEPPENEWS.KZ: Әлемдік мұхитта соңғы жылдары бұрын-соңды болмаған экологиялық құбылыс тіркелді. 2023–2025 жылдар аралығында жаһандық деңгейде коралл рифтерінің шамамен 80 пайыздан астамы жылу стрессіне байланысты ағару үдерісіне ұшыраған. Ғалымдар мұны бақылау тарихындағы ең ірі әрі ең ауқымды ағару оқиғасы деп бағалап отыр.
Коралл рифтері – теңіз экожүйесінің ең маңызды тіректерінің бірі. Олар мұхиттағы тіршілік иелерінің төрттен біріне жуығына мекен болады, балық шаруашылығын қамтамасыз етеді, жағалауларды дауыл толқындарынан қорғайды және миллиондаған адам үшін табыс көзі саналады. Сондықтан рифтердің жағдайы тек экологиялық мәселе емес, сонымен қатар әлеуметтік-экономикалық маңызға ие.
Ағару құбылысы теңіз суы температурасының көтерілуімен тікелей байланысты. Су шамадан тыс жылынғанда кораллдардың ішінде тіршілік ететін симбиотикалық балдырлар жойылады немесе сыртқа шығарылады. Соның салдарынан рифтер өз түсін жоғалтып, ақ түске енеді және әлсірейді. Егер жоғары температура ұзақ уақыт сақталса, кораллдар толықтай қырылып қалуы мүмкін.
Мамандар бұл жағдайды климаттың өзгеруімен байланыстырады. Соңғы жылдары жаһандық жылыну қарқыны күшейіп, теңіз суының орташа температурасы тарихи максимумдарға жетті. Нәтижесінде мұндай ауқымды ағару оқиғалары жиілеп, табиғи қалпына келу мүмкіндігі азайып барады.
Сарапшылардың айтуынша, егер парниктік газдар шығарындылары қысқартылмаса және климаттық саясат күшейтілмесе, алдағы онжылдықтарда әлем коралл рифтерінің едәуір бөлігінен айырылуы мүмкін. Бұл өз кезегінде теңіз биоалуандығына, азық-түлік қауіпсіздігіне және жағалаудағы қауымдастықтардың өміріне тікелей әсер етеді.
Коралл рифтерінің бүгінгі ахуалы – климат өзгерісінің салдарын нақты көрсететін айқын мысал. Ғалымдар оны «мұхиттың дабылы» деп атайды. Ал бұл дабылға қалай жауап берілетіні адамзаттың алдағы экологиялық болашағын айқындамақ.
