STEPPENEWS.KZ: Таяу Шығыстағы жағдайдың ушығуы әлемдік нарықтарда алаңдаушылықты күшейтті. Соның нәтижесінде инвесторлар қорғаныс активтеріне бет бұрды. Qazaq Expert Club сарапшысы, қаржыгер Венера Жаналина өзінің Telegram-арнасында инвесторлар қазір долларды, АҚШ қазынашылық облигацияларын және алтынды белсенді түрде сатып алып жатқанын жазады.
3 наурыздағы жағдай бойынша доллар индексі 99,6 пунктке дейін көтеріліп, соңғы үш айдан астам уақыттағы ең жоғары деңгейіне жетті.
Сарапшының түсіндіруінше, Иран төңірегіндегі әскери шиеленістің күшеюі және мұнай бағасының өсуі инвесторларды АҚШ Федералдық резерв жүйесінің (ФРЖ) ақша-несие саясатын жұмсарту мерзімдеріне қатысты бағалауда сақ болуға итермеледі. Бұл өз кезегінде долларды екі бағытта қолдап отыр: біріншіден, қорғаныс активі ретіндегі сұраныс арқылы, екіншіден, АҚШ реттеушісінің алдағы шешімдеріне қатысты неғұрлым ұстамды күтулердің күшеюі арқылы.
Қазақстан үшін бұл жағдай аралас әсер беруде. Бір жағынан, мұнай бағасының өсуі теңге мен экспорттық кірістерді дәстүрлі түрде қолдайды. Себебі мұнай және мұнай өнімдері Қазақстан экспортының шамамен жартысын құрайды. Демек, шикізат бағасының қымбаттауы елдің валюталық түсімін арттырады. Мысалы, 3 наурызда Brent маркалы мұнайдың бағасы барреліне 83 доллардан асты.
Екінші жағынан, жаһандық тұрақсыздық кезеңдерінде доллар әдетте шикізат валюталарын қолдайтын мұнай факторына қарағанда әлдеқайда жылдам күшейеді. Яғни қазіргі нарық бір мезетте әрі қымбат мұнайды, әрі күшті долларды көріп отыр.
Қазақстан Ұлттық банкі мәліметінше, 3 наурыздағы ресми доллар бағамы 502,6 теңгені құрады. Бұл мұнай бағасының өсуіне қарамастан теңгенің қысымға ұшырағанын аңғартады. Сонымен қатар Ұлттық банк ақпан айында Ұлттық қордан 400 млн доллар көлемінде валюта сатылғанын, ал наурызда 400–500 млн доллар аралығында сатылым болады деп күтіліп отырғанын хабарлады. Бұл шаралар нарықтағы валюталық ұсынысты арттырып, бағам ауытқуын жұмсартуға ықпал етеді. Алайда олар сыртқы факторлардың әсерін толықтай бейтараптандыра алмайды.
Сарапшының түйіні мынадай: доллардың нығаюы тек Таяу Шығыстағы оқиғалармен байланысты емес. Нарық ФРЖ мөлшерлемесін төмендету мерзімдеріне қатысты да сақтық таныта бастады. Қазақстан үшін бұл құбылмалылықтың сақталуын білдіреді. Мұнайдың жоғары бағасы белгілі бір деңгейде қолдау көрсеткенімен, күшті доллар мен инвесторлардың қорғаныс активтеріне жаппай көшуі қысқа мерзімде теңгеге анағұрлым күшті қысым түсіруі мүмкін.
