STEPPENEWS.KZ: Болашақ келді деп айтуға болады, себебі технологиялық өзгерістер біздің еңбек нарығымызды көз ілеспес жылдамдықпен өзгертіп жатыр. Көп адам «Менің мамандығым ертең керек бола ма?» деген сұрақ мазалайтыны жасырын емес.
Болашақ еңбек нарығы: Кімдердің орнын роботтар басады?
Жасанды интеллект (AI) пен автоматтандыру — бұл жай ғана тренд емес, бұл жаңа индустриялық революция. Оксфорд университетінің зерттеушілері Майкл Осборн мен Карл Фрей өздерінің танымалкөлік еңбектерінде алдағы жиырма жылда қазіргі жұмыс орындарының 47%-ы автоматтандырылуы мүмкін екенін ескерткен болатын. Бұл процесс, ең алдымен, алгоритмге бағынатын, қайталанатын әрекеттерден тұратын жұмыстарды қамтиды.
Техникалық және орта буын мамандықтары
Ең алдымен, деректерді өңдеумен және физикалық қайталаумен айналысатын мамандықтар қауіп астында. Бухгалтерлер, банк қызметкерлері және заңгер көмекшілерінің қызметі цифрлық жүйелерге ауысуда. Мәселен, қарапайым есеп-қисапты немесе құқықтық құжаттарды сараптауды қазірдің өзінде арнайы бағдарламалар адамнан жылдам әрі дәл орындай алады.
Эрик Бриньолфсон, Массачусетс технологиялық институтының (MIT) профессоры бұл туралы былай дейді:
«Жасанды интеллект адамдарды алмастырмайды, бірақ жасанды интеллектіні қолдана алатын адамдар оны қолдана алмайтындарды алмастыратын болады».
Көлік және логистика саласы
Автопилот технологиясының дамуы жүргізуші мамандығының болашағына үлкен сұрақ қойып отыр. Жақын онжылдықта алыс қашықтыққа жүк таситын көліктер мен такси қызметі толықтай автономды жүйеге көшуі мүмкін. Бұл миллиондаған адамның жұмыссыз қалуына емес, олардың басқарушы немесе оператор ретінде қайта даярлануына әкеп соғады.
Қызмет көрсету және сауда
Кассирлер мен сатушылардың орнын өзіне-өзі қызмет көрсету терминалдары басып жатқанын бүгін де көріп жүрміз. Тіпті ритейл саласындағы алпауыттар (мысалы, Amazon Go) дүкендерінде кассирсіз жүйені толық енгізіп қойды. Бұл жерде адам факторы тек сервистік деңгейде немесе күрделі кеңес беру кезінде ғана қажет болып қалмақ.
Адам факторы сақталатын салалар
Технология қанша жерден дамыса да, машиналарға бағынбайтын бірнеше сала бар. Олар: шығармашылық, эмпатия және стратегиялық шешім қабылдау. Психологтар, мұғалімдер (тәрбиешілер), жоғары деңгейлі басқарушылар мен өнер адамдары өз маңызын жоғалтпайды.
Билл Гейтс өзінің бір сұхбатында болашақта тек үш саладағы мамандар сұранысқа ие болатынын айтқан: ғылым, инженерия және экономика. Бірақ бұл тізімге адаммен тікелей байланыс орнататын мамандықтарды да қосуға болады.
«Машиналар бізге «қалай?» деген сұраққа жауап бере алады, бірақ «неге?» деген сұраққа тек адам ғана жауап береді», — дейді белгілі футуролог Герд Леонгард.
Қалай аман қалу керек?
Мамандықтың жойылуы — бұл ақырзаман емес, бұл — эволюция. Бір мамандық кетсе, оның орнына ондаған жаңа бағыттар келеді. Маңыздысы — дипломның түсі емес, «өмір бойы оқу» (lifelong learning) дағдысы. Болашақта табысты болғысы келетін адам тек бір саланы емес, технология мен гуманитарлық ғылымның түйіскен жерін меңгеруі тиіс.
Болашақ жұмыс орны — бұл адамның интуициясы мен машинаның жылдамдығы біріккен кеңістік. Сондықтан жойылып бара жатқан мамандықтарға өкінгенше, жаңа дағдыларды игеруге ұмтылған абзал.
