STEPPENEWS.KZ: Бүгінгі таңда Smart City немесе «ақылды қала» концепциясы жай ғана технологиялық тренд емес, заманауи урбанистиканың басты талабына айналды. Қазақстан бұл бағытта Орталық Азия өңірінде көш бастап қана қоймай, халықаралық деңгейде де айтарлықтай нәтижелер көрсетіп отыр. Мәселен, БҰҰ-ның 2024 жылғы Электрондық үкімет рейтингінде (UN E-Government Survey) еліміз 193 мемлекеттің ішінде 24-орынға тұрақтауы цифрландыру деңгейінің жоғары екенін айқын аңғартады. Ал биылғы 2026 жылдың «Цифрландыру және жасанды интеллект жылы» деп жариялануы бұл процестің мемлекеттік деңгейдегі маңыздылығын бекіте түсті.
Қазақстандағы Smart City жобаларының алғашқы жемісін елордамыз бен Алматы қаласынан көруге болады. Астана қаласы биылғы 2025 жылғы қаңтарда жарияланған «Smart Centres Index» жаһандық рейтингінде 46-орынды иеленіп, Прага мен Варшава сияқты еуропалық қалаларды артқа тастады. Мұндай жетістікке жетудің басты тетігі — қауіпсіздік пен көлік жүйесін цифрландыру. Астана мен Алматыда орнатылған «Сергек» жүйесінің аналитикалық мәліметтеріне сүйенсек, ақылды камералар мен жасанды интеллект көмегімен жол апаттарынан болатын өлім-жітім көрсеткіші 40%-ға дейін азайған. Бұл — технологияның адам өмірін сақтаудағы тікелей пайдасының нақты дәлелі.
Дегенмен, «ақылды қала» тек қауіпсіздікпен шектелмейді. Оның негізгі мақсаты — ресурстарды үнемдеу және халықтың өмір сүру сапасын жақсарту. Бұл бағытта Ақмола облысындағы Ақкөл қаласының тәжірибесі ерекше. 2019 жылы толық цифрландырылған бұл шағын қалада коммуналдық қызметтер мен көше жарығын басқару жүйесі электр энергиясын айтарлықтай үнемдеуге мүмкіндік берді. Ұлттық статистика бюросының деректеріне сүйенсек, қазіргі таңда Қазақстан халқының 94,7%-ы интернетті белсенді қолданады, ал қолма-қол ақшасыз төлемдер үлесі Ұлттық банктің есебі бойынша 89%-ға жеткен. Бұл цифрлық инфрақұрылымның халық арасында толық қалыптасқанын көрсетеді.
Әрине, кез келген ауқымды жобаның өзіндік қиындықтары да бар. Ең басты кедергі — киберқауіпсіздік пен жеке деректерді қорғау мәселесі. Қала тұрғындары туралы миллиардтаған деректер жиналған сайын, оларды хакерлік шабуылдардан қорғау қажеттілігі де арта түспек. Сонымен қатар, ескірген инженерлік желілерге цифрлық сенсорлар орнату үлкен инвестицияны талап етеді. Дегенмен, мемлекет бұл мәселелерді шешу үшін 2026 жылдан бастап Smart City құрудың жаңа бірыңғай стандартын енгізуді көздеп отыр.
Болашақта «ақылды қала» үлгісі тек ірі мегаполистерде емес, Alatau City сияқты нөлден салынып жатқан жаңа технологиялық хабтарда да кеңінен қолданылмақ. Қорыта айтқанда, Қазақстанның цифрлық трансформациясы — бұл тек технологиялар жиынтығы емес, әрбір тұрғынның өмірін жайлы, қауіпсіз әрі үнемді етуге бағытталған стратегиялық қадам. Цифрлық даму министрлігі мен халықаралық сарапшылардың болжамынша, алдағы екі жылда еліміздің барлық облыс орталықтары «ақылды» стандарттарға толық көшіп үлгеруі тиіс.
