Жұлдыз – шексіздіктің, арманның және бағдардың белгісі. Көшпенді қазақтар түнде жол жүргенде жұлдыздарға қарап бағыт түзеген, оларды «түнгі компас» ретінде пайдаланған. «Жұлдызым жанды» деген сөз бақыт пен сәттілікті білдірсе, «ағып түскэн жұлдыз» өмірдің өткіншілігін еске салады. Мақалдарда жұлдыздардың көптігі халықпен, ал айдың жалғыздығы көшбасшымен салыстырылады. Отбасындағы балалар да ата-ананың көгіндегі жарық жұлдыздарға теңеледі. Бұл жинақ Жұлдыз туралы халықтық астрономия мен философиялық ойларды ұштастырады. Жеті қарақшыны тану – қараңғы түнде адаспаудың кепілі.
Жұлдыз туралы таңдаулы мақалдар
- Ел қалаған ұл-қыздар – ел көгінде жұлдыздар.
- Жақсы қыз — жағадағы құндыз, жақсы жігіт — көктегі жұлдыз.
- Адасқанда – жұлдыз айдай, қарын ашқанда – көже майдай.
- Жұлдыз тумай-ай болмас. Жұрынды болмай бай болмас.
- Жеті қарақшыны таныған адам, жеті қараңғы түнде адаспайды.
- Үйінде ұл-қызы бардың, көгінде сөнбес жұлдызы бар.
- Жаяудың жұлдызы болмас, қалың құлан жаусыз болмас.
- Тамам кедей жиылып құдай берген байдай жоқ, тамам жұлдыз бірігіп бірден туған айдай жоқ.
- Үркерлі айдың бәрі қыс.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Жеті қарақшыны таныған адам… адаспайды» деген мақалдың практикалық мәні қандай?
Жеті қарақшы (Үлкен Аю шоқжұлдызы) Темірқазықты (Поляр жұлдызын) табуға көмектеседі, ал Темірқазық әрқашан солтүстікті көрсетеді. Бұл мақал білім мен тәжірибенің маңыздылығын білдіреді. Аспан сырын, бағдарды білетін адам өмірдің қиын-қыстау сәттерінде (қараңғы түнде) жол таба алады.
Көп жұлдыз бен бір айды салыстыру нені меңзейді?
«Тамам жұлдыз бірігіп бірден туған айдай жоқ» деген сөз сан мен сапаның, тобыр мен тұлғаның айырмашылығын көрсетеді. Мыңдаған ұсақ жұлдыздың жарығы бір айдың жарығына жетпейді. Бұл қоғамдағы көшбасшының, дара тұлғаның орны бөлек екенін дәлелдейді.
«Адасқанда – жұлдыз айдай» деген сөз қандай жағдайда айтылады?
Бұл мұқтаждық кезінде азғантай көмектің өзі үлкен болып көрінетінін білдіреді. Жол таппай тұрғанда кішкентай жұлдыздың жарығы ай сияқты жарық болып сезіледі. Жұлдыз туралы бұл мақал қолда бардың қадірін білуге шақырады.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
