Жолбарыс – күш-қуаттың, шапшаңдықтың және қауіптіліктің символы. Қазақ даласында ертеде Тұран жолбарысы мекендегендіктен, бұл жыртқыш халық жадында жақсы сақталған. Батырларды «жолбарыс жүректі» деп мадақтаған. Арыстан сияқты ашық айқасқа емес, жолбарыс көбінесе торуылдап, шапшаң қимылдайтын жыртқыш ретінде сипатталады. Мақалдарда оның ашуы, қайраты және ұрпақ жалғастығы туралы айтылады. «Жолбарыспен ойнама» деген ескерту қауіпті күшпен бетпе-бет келгенде сақ болу керектігін білдіреді. Жолбарыс туралы бұл жинақ ерлік пен қайраттың үлгісін көрсетеді. Жолбарыстың терісінің әдемілігі емес, оның тырнағының өткірлігі маңыздырақ.
Жолбарыс туралы таңдаулы мақалдар
- Жолбарыс та жолдан тайса, түлкіге жем болады.
- Ашуланса, мерт қылар, жолбарыспен ойнама.
- Жолбарыстың үңгірінен жолбарыстың күшігі өреді.
- Жолбарыс жұлқынса, жонынан от шығады.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Жолбарыс та жолдан тайса, түлкіге жем болады» мақалдың мағынасы не?
Бұл қандай күшті адам болса да, қателік жіберсе немесе сәтсіздікке ұшыраса, кезінде өзінен әлсіз болғандарға (түлкіге) қор болуы мүмкін екенін ескертеді. Ешкім де мәңгілік күшті емес, тағдырдың тәлкегі бәрін өзгерте алады.
«Жолбарыс жұлқынса, жонынан от шығады» деген теңеу нені білдіреді?
Бұл жолбарыстың бойындағы алапат энергия мен күшті суреттейді. Ауыспалы мағынада, нағыз батыр немесе қайратты адам іске кіріскенде, ашуланғанда, оның әрекетінен от шашқандай қуат сезіледі. Жолбарыс туралы эпикалық сипаттамалардың бірі осы.
Үңгір мен күшік туралы мақал нені меңзейді?
«Жолбарыстың үңгірінен жолбарыстың күшігі өреді» – бұл тектілік пен тәрбие туралы. Батырдың баласы батыр, жақсының баласы жақсы болып өседі. Ата-анасы қандай болса, ұрпағы да сондай қасиетке ие болады деген сенім.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
