Жауыздық – адамгершілікке жат, қатыгездік пен зұлымдықтың көрінісі. Халық ертегілері мен аңыздарында жауыз кейіпкерлер әрқашан жазаланады. «Жауыздың қолы қысқа» деген мақал зұлымдықтың түбінде жеңіліс табатынын, оның мүмкіндігінің шектеулі екенін білдіреді. Жауыз адам басқаларға зиян тигізуден ләззат алады, бірақ оның соңы өзіне де жақсылық әкелмейді. Төмендегі Жауыз туралы мақалдар жақсылық пен жамандықтың күресін, зұлымдықтың зардабын ашып көрсетеді.
Жауыз туралы таңдаулы мақалдар
- Жауызға жақсылық жасасаң, жамандығы артар.
- Жауыздың қолы қысқа.
- Жауызға айтқан жылы сөз, суға жазған сертпен тең.
- Жыланның сырты жұмсақ, тісі заһар; жауыздың тілі жұмсақ, ниеті қатал.
- Әкім ақылды, дана болса, төңірекке бас болар; ақымақ жауыз болса, төңірекке қас болар.
- Алған қатын ақылды, ізгі болса, барған жерден абырой табады; ақымақ, жауыз болса, барған жерден былық табады.
- Оспадар орға жығар.
- Алдаушы — жау, алданып қалушы — дау.
- Жаманның жақсылығын айтпа, жауың естіп қуанады.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Жауызға жақсылық жасасаң, жамандығы артар» деп неге айтылған?
Бұл мақал жауыз адамның табиғатын өзгерту қиын екенін ескертеді. Оған жасалған жақсылықты ол әлсіздік деп қабылдауы мүмкін немесе оны пайдаланып, одан сайын құтыруы мүмкін. Жауызды тек күшпен немесе қатаңдықпен ғана тоқтатуға болады деген ой жатыр. Жауыз туралы бұл сөз сақтыққа шақырады.
«Жауыздың қолы қысқа» деген сөздің үміт беретін тұсы қандай?
Бұл – әділдіктің салтанат құруына деген сенім. Жауыз қанша жерден айлакер болса да, оның билігі мен мүмкіндігі шектеулі. Құдай немесе халық оған тосқауыл қояды, ол түбінде мақсатына жете алмайды. Зұлымдықтың ғұмыры қысқа.
Жауыз бен жыланның ұқсастығы неде?
«Жыланның сырты жұмсақ… жауыздың тілі жұмсақ» деген мақал екіжүзділікті сипаттайды. Жауыз адам сырт көзге сыпайы, жақсы болып көрінуі мүмкін, бірақ оның ішкі ниеті (тісі) улы. Бұл мақал сыртқы жылтырақтың алдамшы екенін, адамның ішіне үңілу керектігін еске салады.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
