Жатық – жұмсақ, сыпайы, майда деген мағынаны білдіреді. «Жатық мінез» немесе «жатық сөз» адамның мәдениеттілігін, көргенділігін көрсетеді. Қазақ халқы дөрекілікті емес, биязылықты жоғары қойған. «Жылы сөз – жанға дауа» дегендей, жатық сөйлеу арқылы адам кез келген жүректі жібітіп, мақсатына жете алады. Жатық болу – жағымпаздық емес, бұл – адамдармен тіл табысу өнері. Төмендегі Жатық туралы мақалдар сөйлеу мәдениеті мен мінез-құлықтың әдемі үлгілерін ұсынады.
Жатық туралы таңдаулы мақалдар
- Жатық сөз – жанға жай.
- Жатық сөйлеген – жақсылыққа жетер.
- Жатық сөз жүрекке қонар.
- Жат үйінде жатық бол.
- Жатық сөйлеп үйрен, жаманның тілі секірер.
- Өзің жатық болсаң, Ішкенің қатық болар; Өзің қиық болсаң, Ішкенің сұйық болар.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Өзің жатық болсаң, Ішкенің қатық болар» деген мақалдың мәні не?
Бұл мақал адамның мінезі мен оның өмір сүру сапасының байланысын көрсетеді. Егер адам сыпайы, жатық болса, оны жұрт сыйлайды, құрметтейді, дастарханы мол (қатық) болады. Ал қырсық, дөрекі (қиық) болса, оған ешкім жақсылық жасамайды, несібесі аз (сұйық) болады.
«Жат үйінде жатық бол» деген өсиет кімдерге арналған?
Бұл – қонаққа барғанда немесе бөтен жерде жүргенде өзін қалай ұстау керектігі туралы ереже. Өз үйіңде еркін болсаң да, біреудің үйінде сыпайы, мәдениетті (жатық) болуың керек. Бұл – қонақ болудың әдебі және үй иесін сыйлаудың белгісі.
Жатық сөздің күші неде?
«Жатық сөз жүрекке қонар» дегендей, жұмсақ, жылы сөз адамның көңіліне тез жетеді, сенім ұялатады. Қатты, дөрекі сөз адамды жирендіреді, ал жатық сөз баурап алады. Бұл – дипломатия мен қарым-қатынастың кілті.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
