Жастық шақ – өмірдің ең жалынды, арманға толы және қайталанбас кезеңі. Қазақ халқы «Жастық – өмірдің көктемі» деп бағалап, жас буынға үлкен үміт артқан. Бұл шақта адамның бойында күш-қуат тасып, санасы сергек, құлшынысы жоғары болады. Алайда, халық даналығы жастықтың өткінші екенін ескертіп, оны білім алуға, еңбек етуге және тәжірибе жинауға жұмсауға шақырады. «Ақыл жастан» деген сөз жастардың зеректігі мен жаңашылдығын мойындауды білдіреді. Жас туралы мақалдарда тәрбие, үлгі алу және уақытты бағалау мәселелері терең қозғалады. Еңбекпен есейген жастың болашағы жарқын болатынын айғақтайтын бұл нақылдар әрбір жас өскінге бағыт-бағдар береді.
Жас туралы таңдаулы мақалдар
- Жас күнінде еңбек қылсаң, есейгенше жетілерсің.
- Жасты жасақта көр, құнан қойды қосақта көр.
- Жалғыз жасқа жанбайды, жалғыздың ісі оңбайды.
- Жасы бір құрдас емес, заманы бір – құрдас.
- Болар адам жеті жастан бас болар, болмас адам қырыққа келсе де жас болар.
- Қой асығы демей-ақ қолыңа толса – сақа тұт, жасы кіші демей-ақ ақылы асса – аға тұт.
- Баланы жастан, әйелді
бастан. - Жаман іске ақыл көп керек, жас адамға үлгі көп
керек. - Ақыл жас ұланнан, жүйрік тай-құнаннан.
- Ақыл жастан шығар, асыл тастан шығар.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Болар адам жеті жастан бас болар…» мақалының педагогикалық мәні қандай?
Бұл мақал көшбасшылық қасиеттер мен жауапкершіліктің ерте қалыптасатынын көрсетеді. Егер баланың бойында талап пен талант болса, ол жастайынан көзге түсіп, өз ортасына бас бола алады. Ал ынжық, мақсатсыз адам қанша жасқа келсе де, рухани жағынан пісіп-жетілмей, «жас бала» күйінде қалады. Бұл – ерте есеюдің маңызын түсіндіретін сөз.
«Жасты жасақта көр…» деген сөз нені меңзейді?
Бұл – жастардың күш-қуатын және олардың көпшілікпен бірге әрекет еткендегі тиімділігін көрсетеді. «Жасақ» – әскер, топ, ұжым. Жас жігіттер топтасып, бірлесіп іс қылғанда (жауға шапқанда немесе еңбек еткенде) олардың нағыз қажыр-қайраты көрінеді. Жас туралы бұл мақал ұжымшылдыққа шақырады.
«Ақыл жастан шығар, асыл тастан шығар» деп неге айтқан?
Бұл мақал жастардың зеректігін, алғырлығын және жаңашылдығын мойындау болып табылады. Асыл тастар тау-тастың арасынан табылатыны сияқты, тың ойлар, тапқыр шешімдер көбіне жастардың санасынан шығады. Үлкендер тәжірибелі болғанымен, жастардың ойы ұшқыр келеді дегенді білдіреді.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
