Жала – адам баласының ар-намысына тиетін ең ауыр соққылардың бірі. Қазақ халқы «Аққа құдай жақ» деп, жазықсыз жанның түбінде ақталатынына сенгенімен, жаланың зардабы ауыр болатынын жақсы білген. «Жала жабу – кісі өлтірумен тең» деген түсінік бар, себебі ол адамның тірідей абыройын жерлейді. Бұл мақалдар жинағында жалақорлықтың сұрқия сипаты, достардың адалдығы сыналатын сәттер және сақтық шаралары туралы айтылады. Адал өмір сүрген адамның өзі де аяқ астынан шыққан бәледен сақтанғаны жөн. Көптеген адамдар Жала туралы іздене отырып, өздерін қорғаудың жолдарын немесе рухани жұбаныш іздейді. Ең бастысы – пейілді таза ұстау, сонда жабылған жала да иесіне қайтып оралады.
Жала туралы таңдаулы мақалдар
- Жалаң аттың жалымен, жалаң қылыш жүзімен.
- Ата-ананың қадірін балалы болғанда білерсің, анық достың қадірін жалалы болғанда білерсің.
- Қатын көп болса, шөмішті ит жалайды.
- Сиыр су ішсе, бұзау мұз жалайды.
- Итті күшігім десең, аузыңды жалайды.
- Ит итаяғын жаламай көңілі көншімес.
- Аш иттің артын сұқ ит жалайды.
- Пейілі жаман пәлеге жолығады. Бітпейтұғын жалаға жолығады.
- Ақтан жабысқан пәледен сақтан, аяқ астынан шыққан жаладан сақтан.
- Айран ішкен құтылар, шелек жалаған тұтылар.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Айран ішкен құтылар, шелек жалаған тұтылар» мақалының әділеттілікке қандай қатысы бар?
Бұл мақал өмірдегі әділетсіздіктер мен кездейсоқтықты сипаттайды. Кейде қылмыстың негізгі пайдасын көргендер («айран ішкендер») жазадан құтылып кетеді де, олардың қалдығына алданған немесе жай ғана қатысы бар ұсақ адамдар («шелек жалағандар») қолға түсіп, жазаланады. Бұл заң мен тағдырдың қитұрқы тұстарын көрсетеді.
Жалалы болғанда достың қадірі қалай білінеді?
Адам басына іс түсіп, ел одан теріс айналғанда немесе жала жабылғанда, тек шын достар ғана оның жанынан табылады. Жалған достар мұндай сәтте бастарын арашалап, қашып кетеді. Сондықтан жала – достықтың ең үлкен сынағы саналады. Жала туралы өсиеттерде адалдық ұғымы жиі көтеріледі.
«Ақтан жабысқан пәле» деген не?
Бұл адамның ешқандай кінәсі жоқ жерден, күтпеген жерден жалаға ұшырауын білдіреді. Қазақтар мұндай жағдайдан Құдай сақтасын деп тілеген. Өйткені кінәлі адамның ақталуы мүмкін, ал мүлдем бейкүнә адамға жала жабылса, оның ақтығын дәлелдеу өте қиынға соғуы мүмкін.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
