Жайлау – қазақ халқының жаны, жазықсыз даланың төсіндегі жұмақ мекен. Қыстан қысылып шыққан малдың да, жанның да сергіп, күш жинайтын кезеңі жайлаумен тығыз байланысты. Сарыарқаның, Алатау мен Алтайдың жайлаулары – молшылықтың, сұлулықтың және жомарттықтың символы. «Төсім – жайлау» деген сөз қазақтың кең пейілін, қонақжайлылығын паш етеді. Жайлаудағы өмір – той-думан, қымыз мұрындық және жастардың алтыбақан тебуі. Жайлау туралы мақалдар осы берекелі кезеңді, жердің құнарын және мал шаруашылығының рахатын суреттейді. Жақсы жайлау – малдың еті, елдің құты. Бұл жинақ сізді қазақ даласының ең шұрайлы жерлеріне ойша саяхат жасауға шақырады.
Жайлау туралы таңдаулы мақалдар
- Төсім – жайлау, төбем – қыстау.
- Жақсы жердің жайлауы,
- Жаман жердің күздеуі.
- Жақсы жайлау малға толар.
- Жаман жайлау шаңға толар.
- Жайлауы жақсының, Әр бұтасының түбі бір кесек ет.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Төсім – жайлау, төбем – қыстау» деп кімдер айтады?
Бұл – өзін-өзі қамтамасыз ете алатын, бай-қуатты, еңселі адамның немесе елдің сипаттамасы. «Төсім – жайлау» дегені – құшағым кең, дастарханым мол, жазғытұрымдай жайдарымын дегені. «Төбем – қыстау» дегені – басымда панам бар, қорғанышым мықты, қысқа да дайынмын дегені. Бұл метафора адамның рухани және материалдық толықтығын білдіреді.
«Жайлауы жақсының, әр бұтасының түбі бір кесек ет» дегенді қалай түсінуге болады?
Бұл – жердің шұрайлылығын әсірелеп, бейнелеп айту. Егер жайлаудың шөбі шүйгін, суы тұнық болса, мал тез қоңданады. Малдың жеген әрбір шөбі (бұтасы) оның денесіне ет болып жабысады. Жайлау туралы бұл сөз мал шаруашылығында жер таңдаудың маңыздылығын көрсетеді. Жақсы жайлау – шаруаның табысы.
Жаман жайлау неге «шаңға толады»?
Егер жайлаудың шөбі сирек, топырағы құнарсыз болса, мал тұяғынан шаң көтеріледі. Мал арықтап, күйсіз болады. Сонымен қатар, бұл мақал берекесіз, ынтымағы жоқ ортаны да сипаттауы мүмкін. Жақсы жерде тіршілік қайнап жатса, жаман жерде тек құрғақшылық пен бос әурешілік (шаң) қалады.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
