«Үргедек» – қазақ тіліндегі бейнелі әрі қызықты сөздердің бірі. Бұл сөз әдетте мазасыз, әр нәрседен үркіп, секемденгіш, қорқақ немесе ашуланшақ адамға қатысты айтылады. Үргедек адам тұрақты емес, оған сенім арту қиын, өйткені ол қауіп жоқ жерден қауіп іздеп, айналасын дүрліктіруі мүмкін. Халық даналығы мұндай мінезді жақтырмайды, оны ер адамға жат қасиет деп санайды. Батырлық пен сабырлылықты дәріптеген қазақ халқы үшін үргедектік – әлсіздіктің белгісі. Төмендегі Үргедек туралы мақалдар адам мінезінің осы бір жағымсыз қырын ашып көрсетеді.
Үргедек туралы таңдаулы мақалдар
- Үргедек бұрын өледі.
- Үргедек жайшылықта тыным таппайды, қанды айқаста орын таппайды.
- Үргедек өзіне сенбейді, барлауда болса, көзіне сенбейді.
- Үргедекпен оттас болсаң сөзіне сенбе, жан алқымда өзіне сенбе.
- Қазандай қадірің барда, үргедектей ысылда.
- Үргедектей ысылдаған, пақырдығың білінбес.
- Үргедекпен оттас болсаң, қара күйе жұғарсың.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Үргедек жайшылықта тыным таппайды» дегенді қалай түсінуге болады?
Бұл мақал мазасыз адамның психологиясын көрсетеді. Тіпті бейбіт, тыныш уақыттың өзінде үргедек адам бірдеңеден күдіктеніп, қорқып, өз-өзіне орын таба алмай жүреді. Оның ішкі дүниесінде үрей басым. Ал нағыз қиындық (қанды айқас) туғанда, ол мүлдем абдырап, қашатын тесік іздейді. Үргедек туралы сөз болғанда, бұл мақал қорқақтықтың зардабын сипаттайды.
«Үргедекпен оттас болсаң, қара күйе жұғарсың» деген ескерту нені білдіреді?
Бұл – жаман адаммен серіктес болудың зияны туралы. Егер үргедек, тұрақсыз адаммен бірге жүрсең, оның қорқақтығы немесе ақымақ қылығы сенің де абыройыңа нұқсан келтіреді (қара күйе жұғады). Жұрт сені де сондай деп ойлауы мүмкін немесе оның кесірі саған тиеді.
Үргедектің өзіне сенбеуі неліктен?
«Барлауда болса, көзіне сенбейді» деген сөз өте дәл айтылған. Үргедек адамның бойында сенімсіздік басым. Ол өз көзімен көрген анық нәрседен де күдіктенеді, елес көреді. Бұл – шешім қабылдай алмаудың, рухтың әлсіздігінің белгісі. Мұндай адамдар жауапты іске жарамайды.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
