Қазақ халқы сөзге тоқтап, уәдеге берік болуды ер жігіттің ең асыл қасиеті деп санаған. «Айтылған сөз – атылған оқ» деген қағидамен өмір сүрген ата-бабаларымыз уәдені бұзуды өліммен тең көрген. Уәде – бұл жай ғана келісім емес, адамның ар-ожданы мен абыройының таразысы. Екі сөйлеу, уәдесінен таю – тек жеке бастың емес, бүкіл әулеттің сүйегіне таңба саналатын ұят іс болған. Бүгінгі қоғамда да ауызбіршілік пен сенімнің негізі осы сертте жатыр. Қарым-қатынас пен іскерлік әлемде Уәде туралы мәселелер әлі күнге дейін өзектілігін жоғалтқан емес. Бұл мақалдар жинағы жас ұрпақты жауапкершілікке, сөзінде тұруға және өзгелердің сенімін ақтауға тәрбиелейді. Уәдесіне берік адамның қашанда мерейі үстем, жүзі жарық болады.
Уәде туралы таңдаулы мақалдар
- Уәдесі жоқтың ұяты жоқ.
- Уәде мен тергеу құн.
- Көре-көре көсем боласың, сөйлей-сөйлей шешен боласың, берген уәдеден көсем де, шешен де құтыла алмас.
- Мақтан дерт болар, уәде серт болар.
- Уәде – Құдай сөзі.
- Бүгінгі саяси уәделер — ертеңгі салықтар.
- Уәде бұзған кісіден өтіп кеткен жел артық.
- Жақсылыққа жерік кісі — уәдесіне берік кісі.
- Уәдені бұзған — ұяны бұзғанмен тең.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Уәде – Құдай сөзі» дегенді қалай түсінуге болады?
Бұл тіркес уәденің қасиеттілігін және оны орындаудың парыз екенін білдіреді. Құдайдың сөзі қалай ақиқат әрі өзгермейтін болса, адамның берген уәдесі де солай тұрақты болуы керек. Уәдені бұзу – ақиқаттан аттау, күнә жасаумен пара-пар деген діни және моральдық түсінікті көрсетеді.
Неліктен уәде бұзған адам «өтіп кеткен желден» төмен бағаланады?
Өтіп кеткен желдің ешкімге зияны жоқ, тек пайдасыз ғана. Ал уәдесін бұзған адам өзгелерге зиян тигізеді, сенімді жоғалтады және үмітті алдайды. Уәде туралы мақалдарда сенімсіз адамның қоғамдағы орны жоқ екені, оның тіпті табиғаттың бос құбылысынан да қадірсіз екені айтылады.
Уәде мен ұяттың байланысы қандай?
«Уәдесі жоқтың ұяты жоқ» демекші, сөзінде тұрмайтын адамда ар-намыс болмайды. Ұят сезімі адамды жауапкершілікке шақырады. Егер адам уәдесін оңай бұза салса, демек ол ел алдындағы абыройын ойламайды, ішкі ұяттан жұрдай болғаны.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
