«Түстік» – жарты күн, түске дейінгі уақыт немесе қысқа мерзім деген мағынаны білдіреді. Қазақ халқы «Түстік өмірің болса, кештік мал жина» деп, болашаққа қамдануды, еңбек етуді өсиет еткен. Бұл сөздер адамды жалқаулықтан тыйып, ертеңгі күнін ойлауға шақырады. Түстік жер – жақын қашықтық, бірақ оның өзінде де жауапкершілік керек. Өтірік айтудың ғұмыры қысқа екенін «Түстік жерге өтірік айтсаң, кешке ізіңнен барады» деп ескерткен. Төмендегі Түстік туралы мақалдар уақытты бағалау, еңбекқорлық және шыншылдық тақырыптарын қозғайды.
Түстік туралы таңдаулы мақалдар
- Түстік өмірің болса, кештік мал жина.
- Түстік жерге өтірік айтсаң, кешке ізіңнен барады.
- Түскі асқа түстік жердегі келеді; кешкі асқа күндік жердегі келеді.
- Түстік өмірің болса, күндік мал жи.
- Түстік ғұмырың болса, кештік мал жи.
- Түстік өмірің болса, кештік білім жи.
- Түскі асқа түстік жерден қонақ келеді, кешкі асқа күндік жерден қонақ келеді.
- Түстік жерге өтірік айтсаң, кешке артыңнан қуып жетеді.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Түстік өмірің болса, кештік мал жина» деген мақалдың философиясы қандай?
Бұл мақал оптимизм мен еңбекқорлыққа шақырады. Тіпті өмірің қысқа болса да, ертең өлемін деп қол қусырып отырмау керек. Адам соңғы деміне дейін еңбек етіп, ұрпағына немесе қоғамға пайдасын тигізуі қажет. Бұл – өмірге деген құштарлықтың және жауапкершіліктің белгісі. Түстік туралы ең ғибратты сөз осы.
Өтіріктің «ізден қууы» нені білдіреді?
«Түстік жерге өтірік айтсаң, кешке ізіңнен барады» деген сөз өтіріктің тез ашылатынын ескертеді. Жақын жерге (түстік жерге) айтылған жалған сөз ұзаққа бармайды, кеш болмай жатып шындық саған жетіп келеді. Бұл адамды адалдыққа, өтіріктен аулақ болуға тәрбиелейді.
«Түскі асқа түстік жердегі келеді» деген қонақжайлылық па?
Бұл – жол жүру есебі мен қонақ күтудің логикасы. Түскі ас уақытына дейін жақын жерден (жарты күндік жолдан) шыққан жолаушы ғана жетіп үлгереді. Ал алыстан (күндік жерден) шыққан қонақ кешкі асқа келеді. Үй иесі қонақтың қайдан келе жатқанына қарап, қай уақытта күту керектігін осылай болжаған.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
