Әр адамның жүрегінде кіндік қаны тамған қасиетті мекенге деген ерекше сағыныш пен махаббат ұялаған. Туған жер – адамның алғашқы бесігі, балалық шағының куәсі және өмірлік қуат алатын түп қазығы. Қазақ халқы қайда жүрсе де, туып-өскен өлкесін, оның жусаны мен тау-тасын аңсап, жырға қосып отырған. «Туған жерге туың тік» деп, бабаларымыз перзенттік парызды өтеуді биік мұрат санаған. Бұл тақырыптағы мақал-мәтелдер адам бойындағы отансүйгіштік сезімнің бастауы туған ауылдан, туған үйден басталатынын дәлелдейді. Жаһандану заманында тамырымыздан ажырап қалмас үшін Туған жер туралы айтылған даналық сөздерді жиі еске алып тұруымыз керек. Олар бізге жырақта жүргенде рухани демеу болып, елге деген сүйіспеншілікті арттырады. Төмендегі мақалдар жинағы әр оқырманның жүрегіндегі туған жерге деген нәзік сезімді қозғап, ой салары сөзсіз.
Туған жер туралы таңдаулы мақалдар
- Туған жердей жер болмас, туған елдей ел болмас.
- Туған жердің жері де көрікті, елі де сүйікті.
- Туған жердің қадірін шетте жүрсең білерсің.
- Туған жердің күні де ыстық, түні де ыстық.
- Ит тойған жеріне, ер туған жеріне.
- Туған жерге туың тік.
- Туған жердің жуасы да тәтті.
- Әркімнің өз жері — жұмақ.
- Бөтен жердің гүлінен туған жердің тікені артық.
- Аққу көлін аңсайды, Адам туған жерін аңсайды.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Туған жердің жуасы да тәтті» дегенді қалай түсінуге болады?
Бұл мақал туған жердің барлық кемшілігі мен қиындығы адамға білінбейтінін, керісінше, оның қарапайым нәрселерінің өзі жанына жайлы тиетінін білдіреді. Жуа (пияз) ащы болғанымен, өз жеріңде өскендіктен, ол саған балдай тәтті көрінеді. Туған жер туралы мақалдардың ішінде бұл сөз адамның өз өлкесіне деген шексіз, шартсыз махаббатын суреттейтін ең әсерлі теңеулердің бірі.
Туған жер тақырыбындағы мақалдарды тәрбие сағатында қалай қолданған жөн?
Мектеп қабырғасындағы тәрбие сағаттарында бұл мақалдарды талқылау арқылы оқушылардың «кіші отанына» деген сүйіспеншілігін оятуға болады. Мысалы, «Ит тойған жеріне, ер туған жеріне» деген мақалды талдау арқылы адам мен жануардың айырмашылығын, адам үшін қарынның тоқтығы емес, рухтың бүтіндігі маңызды екенін түсіндіруге болады. Бұл жастарды туған жерін көркейтуге үлес қосуға ынталандырады.
Шетте жүрген қазақтар үшін бұл мақалдардың маңызы қандай?
Шетелде оқып немесе жұмыс істеп жүрген қандастарымыз үшін бұл сөздер сағынышты басатын рухани азық іспеттес. «Туған жердің қадірін шетте жүрсең білерсің» деген сөз дәл осы жағдайды дөп басып айтқан. Алыста жүргенде адам туған жердің ауасын, табиғатын, адамдарын ерекше бағалай бастайды. Сондықтан Туған жер туралы ой-толғаулар олардың ұлттық болмысын сақтап қалуға көмектеседі.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
