Адам баласы үшін тазалық ұғымы тек киімнің немесе дененің кіршіксіз болуымен шектелмейді. Қазақ халқының дүниетанымында тазалық – ең алдымен жанның, ниеттің және ар-ұжданның мұнтаздай болуы. «Сумен жуған кетпес, шынмен жуған кетер» дегендей, сыртқы келбетті ретке келтіру оңай болғанымен, көңілге түскен дақты кетіру қиынның қиыны. Ата-бабаларымыз қоршаған ортаны ластамауға, су көздерін таза ұстауға ерекше мән берген, өйткені табиғат тазалығы – денсаулықтың бастауы деп білген. Бұл тақырыптағы нақыл сөздер адамды рухани кемелдікке, адалдыққа және ұқыптылыққа тәрбиелейді. Тазалық туралы айтылатын ойлар бізді жаман қылықтардан арылуға үндейді. Үй ішінің тазалығынан бастап, қоғамдағы қарым-қатынас тазалығына дейін қамтитын бұл мақалдардың тәрбиелік мәні зор. Төмендегі даналық сөздер әрқайсымызға ой салып, өмірімізді ретке келтіруге көмектеседі деп сенеміз.
Тазалық туралы таңдаулы мақалдар
- Киім кірі жуса кетеді, көңіл кірі айтса кетеді.
- Кісі аты – тершең, кісі киімі – кіршең.
- Жақсы болсаң жердей бол, бәрін шыдап көтерген. Таза болсаң судай бол, бәрін жуып кетірген.
- Тазалық – денсаулыққа кепіл.
- Тазалық – саулық негізі, саулық – байлық негізі.
- Көңіл көзін сөз ашар, сөйлемесе кір басар.
- Көңілде жатқан кіріңді оттай ыстық сөз шаяр.
- Ит ластығымен дарияны арамдай алмас.
- Мал бітерінде – кілемнің түгіндей, мал кетерінде – қолдың кіріндей.
- Бетіне келер ұятын, өзі біліп жуса игі.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Көңіл кірі айтса кетеді» дегенді қалай түсінуге болады?
Адамның ішінде сақталған реніш, өкпе-наз немесе айтылмаған сыр уақыт өте келе «көңіл кіріне» айналып, жанды жегідей жей бастайды. Психологиялық тұрғыдан алғанда, мұндай ауырлықтан арылудың бірден-бір жолы – ашық сөйлесу, шер тарқату. Екі адам арасындағы түсініспеушілік ашық айтылғанда ғана шешімін тауып, көңіл тазарады. Тазалық туралы мақалдардың ішінде бұл сөз рухани гигиенаның маңыздылығын ерекше атап көрсетеді.
Тазалық пен денсаулықтың байланысы туралы халық не дейді?
«Тазалық – саулық негізі» деген қанатты сөз бүкіл медицинаның басты қағидасы іспеттес. Лас жерде ауру қоздырғыштары көбейетінін, ал таза ортада адамның тынысы ашылып, ағзасы қуаттанатынын ата-бабамыз тәжірибе арқылы білген. Бұл жердегі тазалық ұғымы жеке бас гигиенасымен қатар, тұрмыстағы, тамақтанудағы тазалықты да қамтиды. Сондықтан Тазалық туралы өсиеттер әрқашан салауатты өмір сүруге шақыратын алтын ереже ретінде қарастырылады.
«Жақсы болсаң жердей бол, таза болсаң судай бол» деген теңеудің мәні неде?
Жер – ана барлық ауыртпалықты көтереді, адамзатты асырайды, бірақ ешқашан шағымданбайды; бұл – кеңпейілділік пен төзімділіктің нышаны. Ал су – барлық кірді шайып, өзінен өткізіп, тазартып жіберетін қуатты стихия. Адам баласы да су секілді өзіне жамандық жұқтырмай, басқалардың қателігін кешіріп, жақсылықпен жуып-шайып жіберсе, ол нағыз тазалық болып саналады. Бұл мақал адамгершіліктің ең биік шыңын сипаттайды.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
