Сырға – қазақ әйелдерінің сәні мен мәртебесін айқындайтын маңызды әшекей бұйым. Ерте заманнан бері қыз баланың құлағын тесу және сырға салу рәсімі үлкен қуанышқа айналған. Сырғаның түрі мен материалы оны таққан әйелдің жасын, отбасылық жағдайын және әлеуметтік статусын білдірген. Мысалы, «құдағи жүзік» пен «сырға салу» дәстүрі – туыстықты бекітудің белгісі. Сырға тек сәндік үшін ғана емес, сонымен бірге тұмар ретінде де қызмет атқарған. Зергерлер сырғаға түрлі өрнектер салып, оған терең мағына берген. Төмендегі Сырға туралы мақалдар әйел затының нәзіктігін, әшекейдің құндылығын және қазақи салт-дәстүрдің қыр-сырын ашады.
Сырға туралы таңдаулы мақалдар
- Сырға таққанның сырын сұрама.
- Сырғаң салбырап, сөзің шалқып жүрмесін.
- Алтын сырға құлақты ауыртады, алтындаған етік аяқты ауыртады.
- Қотыр қызға — қола сырға.
- Сырға — сыйластықтың белгісі, құда — қасиетті кісі.
- Келін ене топырағынан, сырға — сенім нышанынан.
- Қыздың жолы — жіңішке, сырғаның сыры — терең.
- Қыз — қонақ, сырға — қошемет.
- Келіннің құлағына алтын сырға.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Сырға таққанның сырын сұрама» деген мақал нені білдіреді?
Бұл сөз әйел адамның ішкі әлеміне, құпиясына құрметпен қарауды талап етеді. Сырға таққан, яғни бойжеткен немесе әйел адамның өзіндік сыры, мұңы немесе қуанышы болуы мүмкін. Оны тергеп, жөнсіз сұрақтар қою әдепсіздік саналады. Сырға туралы айтылғанда, бұл мақал әйел затының нәзік жанын түсінуге шақырады.
«Келіннің құлағына алтын сырға» сөзі қай кезде айтылады?
Бұл тіркес көбінесе маңызды жаңалықты немесе өсиет сөзді біреуге (әсіресе жастарға) ескерту ретінде айтқанда қолданылады. Яғни, «айтылған сөз құлағыңда жүрсін, ұмытпа» деген мағынада. Сонымен қатар, келінге сырға салу – оның жаңа әулетке қосылғанының белгісі, сондықтан бұл сөз жауапкершілікті де меңзейді.
Сырға мен сөздің байланысы қандай?
«Сырғаң салбырап, сөзің шалқып жүрмесін» деген мақал әйел адамды ұстамдылыққа, қарапайымдылыққа шақырады. Сырт келбетің қанша сұлу, әшекейің қанша қымбат болса да, сөзің мен қылығың орынсыз, дарақы болмауы керек. Әшекей адамды көріктендіреді, бірақ нағыз сұлулық – мінез бен тәрбиеде.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
