Сүйек – адам мен жануардың негізгі қаңқасы, беріктіктің және тектіліктің символы. Қазақ ұғымында «сүйек» сөзі туыстық қатынасты (құда-жекжат), мінездің тұрақтылығын және сыйластықты білдіреді. «Сүтпен бірге біткен мінез сүйекпен кетеді» деген сөз адам бойындағы қасиеттердің өмір бойы сақталатынын меңзейді. Бұл топтамада біз Сүйек туралы айтылған терең мағыналы мақал-мәтелдерді жинақтадық. Қонаққа сүйек тарту – құрметтің белгісі болса, сүйекке таласу – төмендіктің көрінісі. «Сөз сүйектен өтеді» деп, ауыр сөздің адам жанына қаншалықты бататынын бейнелеген. Төмендегі нақыл сөздер оқырманды тектілікке, сөз салмағын түсінуге және адами қарым-қатынасты бағалауға шақырады.
Сүйек туралы таңдаулы мақалдар
- Сыпайының алдында сүйек жатсын.
- Сүтпен бірге біткен мінез сүйекпен кетеді.
- Сөз сүйектен өтеді, таяқ еттен өтеді.
- Еттен өткен таяқтан сүйектен өткен сөз жаман.
- Сүйекке ит ошақ басында кездесер, қуға қу намаздыгер-намазшамда кездесер.
- Қойшы көп болса, сүйек шашылар.
- Ит бір сүйекке таласады, адам бір құдайға таласады.
- Арам сүйек – ас болмас.
- Арық атқа қамшы жау, жаман балаға қамшы жау; жаман атқа жал бітер, жаманға жан бітер; жаман атқа жал бітсе, жанына торсық байлатпас, жаманға жан бітсе, жанына жолдас сайлатпас, бір-біріне шаң қақтырып айдатпас.
- Сүйек еттен өтеді, сөз беттен өтеді.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Сөз сүйектен өтеді, таяқ еттен өтеді» мақалының мағынасы қандай?
Бұл мақал сөздің күшін және оның жарасының ауырлығын сипаттайды. Таяқпен ұрған жердің ауырғаны етпен бірге жазылып кетеді, ал ауыр, ащы сөз адамның сүйегіне дейін жетіп, жазылмас рухани жара салады. Сондықтан сөз сөйлегенде абай болу керек.
Сүйек туралы мақалдарда мінез мәселесі қалай айтылады?
«Сүтпен бірге біткен мінез сүйекпен кетеді» деген нақыл адамның туа біткен мінезінің өзгермейтінін білдіреді. Ана сүтімен дарыған қасиеттер адаммен бірге өмір бойы жасап, тек өліммен (сүйегі қалғанда) ғана тоқтайды. Бұл тәрбиенің негізі бесікте жатқанын көрсетеді.
«Сыпайының алдында сүйек жатсын» дегенді қалай түсінуге болады?
Бұл қонақжайлылық пен сыйластық әдебіне қатысты айтылған. Сыйлы, көргенді қонаққа еттің сүйекті, дәмді мүшелерін тарту дәстүрі бар. Сондай-ақ, бұл сыпайы адамның қанағатшыл келетін, алдына қойғанға риза болатын қасиетін де білдіруі мүмкін.
«Ит бір сүйекке таласады, адам бір құдайға таласады» деген не сөз?
Бұл діни және философиялық алауыздықты сынайтын сөз. Иттер тамақ үшін таласса, ақыл иесі саналатын адамдар бір Жратушыға сиынса да, діни көзқарастар үшін дауласып, қырқысады. Бұл адамзаттың рухани жетілмегендігін көрсетеді.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
