Сорпа – қазақтың ұлттық тағамдарының ішінде ең сіңімді әрі нәрлісі. Ет асылған соң қалған сорпа қуат беретін, аурудан айықтыратын шипалы ас ретінде бағаланған. «Ет – етке, сорпа – бетке» деген сөз сорпаның адамның өңін кіргізіп, әлдендіретінін білдіреді. Алайда, мақалдарда сорпаның сапасы, оның етпен байланысы туралы сыни ойлар да кездеседі. Сұйық, нәрсіз сорпаны «қара су» деп менсінбеген. «Сорпасы жоқтың сөзі көп» деп, ісінің нәтижесі жоқ адамдарды сынаған. Төмендегі Сорпа туралы мақалдар астың дәмі мен адамның іс-әрекеті арасындағы байланысты көрсетеді.
Сорпа туралы таңдаулы мақалдар
- Сорпасы жоқтың сөзі көп.
- Сорпасы қоюдың сөзі аз.
- Ет болса – сорпа бар.
- Етсіз сорпа болмайды.
- Сорпа ішкеннің сауабы жоқ.
- Сорпаға қарай сылтау көп.
- Сорпа ішіп, сөз сөйле.
- Сорпаны сипай іш.
- Сорпаға түкірме.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Сорпасы жоқтың сөзі көп» деген мақалдың мағынасы не?
Бұл мақал құр сөз бен нақты істі салыстырады. Қолынан іс келмейтін, нәтиже көрсете алмайтын (сорпасы жоқ) адамдар әдетте көп сөйлеп, ақталып, уәде береді. Ал ісі өніп тұрған, «сорпасы қою» (бай, іскер) адам көп сөйлемей-ақ, ісімен дәлелдейді. Бұл – бос мылжыңдыққа қарсы айтылған сөз.
«Ет болса – сорпа бар» дегенді қалай түсінуге болады?
Бұл мақал себеп пен салдардың байланысын көрсетеді. Сорпа болуы үшін қазанға ет салынуы керек. Еңбек етсең – нәтиже болады, негіз болса – туынды болады деген сөз. Ештеңеден ештеңе пайда болмайды. Сорпа туралы айтқанда, бұл мақал істің түп-тамырына үңілу керектігін еске салады.
Сорпаны ішу мәдениеті туралы не айтылған?
«Сорпаны сипай іш» немесе «Сорпаға түкірме» деген сөздер дастархан басындағы әдептілікті сақтауға шақырады. Сорпаны асықпай, ұрттап ішу керек, ыстық сорпаға үрлемеу немесе түкірмеу – тазалықтың белгісі. Асқа құрметпен қарау – қазақтың қанына сіңген қасиет.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
