Шық – таңғы салқынмен түсетін, шөп басында мөлдіреп тұратын су тамшысы. Қазақ халқы шықты тазалықтың, нәзіктіктің және аз да болса пайданың белгісі деп білген. «Шықтан дария құралады» деген сөз тамшыдай нәрсенің өзі үлкен игіліктің бастауы болуы мүмкін екенін көрсетеді. Мақалдарда шық көбінесе аз нәрсенің қадірі, сөздің әсері және тіршіліктің нәзік тұстары ретінде сипатталады. Бұл жинақ сізді кішкентай нәрселерге мән беруге, сөзді орнымен қолдануға және әрбір жақсылықты бағалауға тәрбиелейді. Шық туралы ой-толғаулар табиғаттың тылсым сырын адам өмірімен байланыстырады.
Шық туралы таңдаулы мақалдар
- Дария буланбай шық түспейді.
- Құмырсқаға шық та – теңіз.
- Арық айтып, семіз шық.
- Майда сөйлеп, ірі шық, Ақылдының бірі шық.
- Ажалсыз жан шықпайды, Құр сөзден май шықпайды.
- Болжалсыз таң атпайды, Ажалсыз жан шықпайды.
- Жақсы болса дуана, Алдынан шық құп ала; Жаман болса дуана, Ит айтақтап қуала.
- Жылы-жылы сөйлесе, жылан інінен шығады.
- Үйден шыққан сөз, түзден шыққан оқ.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Құмырсқаға шық та – теңіз» деген мақалдың философиясы қандай?
Бұл салыстырмалылық теориясының қарапайым түсіндірмесі. Үлкен адам үшін шық – түкке тұрғысыз тамшы ғана, ал кішкентай құмырсқа үшін ол – үлкен су, теңіз. Бұл әркімнің проблемасы мен қуанышы өз деңгейіне қарай үлкен немесе кіші болып көрінетінін білдіреді. Өзгенің қайғысына менсінбей қарауға болмайды.
«Арық айтып, семіз шық» деген кеңес нені білдіреді?
Бұл уәде беру мен іс бітіру мәдениеті туралы. Басында тым көп уәде беріп, мақтанбай, қарапайым болып (арық айтып), істің нәтижесінде күткеннен де жақсы, мол өнім көрсеткен (семіз шыққан) абзал. Бұл адамды ұятқа қалмауға сақтандырады.
Шық пен дарияның байланысы қандай?
«Дария буланбай шық түспейді» деген сөз табиғаттағы су айналымын және себеп-салдар заңдылығын көрсетеді. Үлкен құбылыстар (дарияның булануы) кішкентай нәтижелерге (шыққа) әсер етеді. Еш нәрсе себепсіз пайда болмайды деген мағынада қолданылады.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
