Құт – береке, ырыс, байлық және бақыт. Қазақ халқы «Құтты қонақ келсе, қой егіз табады» деп, жақсы адамның келуін жақсылыққа балаған. Құт – тұрақсыз нәрсе, ол ынтымақ бар жерге ғана қонады. «Жалқаулық – жұт, еңбек – құт» деген мақал бақыттың кілті еңбекте екенін көрсетеді. Құтты жер, құтты мекен – халықтың арманы. Төмендегі Құттық туралы (дұрысы Құт туралы) мақалдар берекенің бастауын және оны сақтап қалудың жолдарын көрсетеді.
Құттық туралы таңдаулы мақалдар
- Елге ел қосылса — құт, желге сел қосылса — жұт.
- Күшке күш қосылса — құп, елге ел қосылса — құт.
- Құтты қонақ келсе, қой егіз табады.
- Қонақ бір күн қонса — құт, екі күн қонса — жұт.
- Құтты қонаққа — тәтті тамақ.
- Жарлы атқа мінсе, «Қайдан алды» дер, бай атқа мінсе, «Құтты болсын» дер.
- Бағалай білмегенге бақ қонбайды, қуана білмегенге құт қонбайды.
- Жалқаулық – жұт болады, еңбекқорлық – құт болады.
- Ұлыны ұлы тұтса – құт болар.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Елге ел қосылса — құт» деген мақалдың саяси мәні қандай?
Бұл мақал халық санының өсуін, елдің бірігуін және қуаттануын құптайды. Елге жаңа адамдар, жаңа рулар қосылса, ол мемлекеттің күшін арттырады, қорғанысын күшейтеді. Бұл – демографиялық және саяси бірігудің маңызын көрсететін даналық. Құттық туралы тақырыпта бұл ең өзекті мәселе.
«Қонақ бір күн қонса — құт, екі күн қонса — жұт» деп неге шектеген?
Қонақжайлылықтың да шегі мен әдебі бар. Қонақ қысқа мерзімге келсе – қуаныш, сыйластық. Ал егер ол ұзақ жатып алса, үй иесіне салмақ салады, шаруасын ақсатады, яғни «жұтқа» (шығынға) айналады. Бұл қонаққа да, үй иесіне де ыңғайсыздық тудырмау керектігін ескертеді.
Құт пен қуаныштың байланысы қандай?
«Қуана білмегенге құт қонбайды» деген сөз психологиялық заңдылықты көрсетеді. Жақсылықты, кішкентай қуанышты бағалай білетін, шүкіршілік ететін адамға ғана бақыт бұйырады. Ал үнемі наразы, қабағы түюлі адамнан құт қашады. Позитивті ойлау – құтты шақырудың жолы.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
