Құрмет – қазақ халқының әдеп жүйесінің іргетасы. Үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсету – әрбір отбасының тәрбиесіндегі бұлжымас қағида. Құрметтеу – бұл тек сыпайылық емес, бұл адамның қадір-қасиетін мойындау, оның тәжірибесі мен жасына, білімі мен еңбегіне бас иіу. «Сыйласаң, сыйлы боларсың» деген қарапайым шындық қоғамдық қатынастарды реттеп отырады. Адам өзін құрметтемесе, өзгені де жарылқамайды. Бұл бөлімдегі Құрмет туралы мақал-мәтелдер жинағы сыйластықтың түрлі деңгейлерін, оның қоғамдағы рөлін және жеке тұлғаның қалыптасуына әсерін көрсетеді. Кәріні құрметтеу – болашағыңды құрметтеу, ал білімдіні сыйлау – парасаттылықтың белгісі екенін ұмытпаған жөн.
Құрмет туралы таңдаулы мақалдар
- Кәріге құрмет, жасқа жол.
- Кәріге – құрмет, балаға – міндет.
- Адам құрметіне бөленемін десең, өзің де құрметтей біл.
- Біліктіні білігі үшін сыйлайды.
- Орны мен мақтай біл, сый құрметін сақтай біл.
- Сыйлай білсең кәріні, жарылқаймын бәріңді.
- Сыйлау деген — құрдай жорғалау емес.
- Әркім сыйлағанның құлы.
- Өзіңді өзің сыйламасаң, өзгеден сый күтпе.
- Көпті сыйлағаның, өзіңді сыйлағаның.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Кәріге құрмет, жасқа жол» қағидасы қалай жүзеге асады?
Бұл – буындар сабақтастығының негізі. Жастар үлкендердің өмірлік тәжірибесін сыйлап, оларға төрден орын береді, сөзін тыңдайды. Ал үлкендер өз кезегінде жастарға бағыт-бағдар беріп, олардың бастамаларына жол ашады, кедергі болмайды. Бұл қоғамның үйлесімді дамуына кепілдік береді.
«Сыйлау деген — құрдай жорғалау емес» деген сөз нені ескертеді?
Құрмет пен жағымпаздықтың арасында үлкен айырмашылық бар. Шынайы құрмет адамның ішкі мәдениетінен туындайды және ол адамның өз қадір-қасиетін төмендетпейді. Ал «құрдай жорғалау» – бұл қорлану, жағымпаздану, пайда үшін біреудің алдында кішірею. Құрмет туралы мақалдар адамды тектілікке шақырады.
Өзін-өзі сыйлау неліктен маңызды?
«Өзіңді өзің сыйламасаң, өзгеден сый күтпе» деген мақал өте орынды айтылған. Өзгенің құрметіне ие болу үшін адам алдымен өзінің ар-намысын биік ұстауы, сөзінде тұруы және дұрыс әрекет етуі керек. Өзін төмен ұстайтын, қадірін білмейтін адамға басқалар да немқұрайлы қарайды.
Біліктіні сыйлаудың мәні неде?
Қоғамда адам тек жасына емес, сонымен қатар білімі мен шеберлігіне қарай да бағаланады. «Біліктіні білігі үшін сыйлайды» деген сөз кәсібилік пен даналықтың құндылығын көрсетеді. Білімді адам – елдің дамуына үлес қосатын тұлға, сондықтан оған көрсетілген құрмет – білімге көрсетілген құрмет.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
