Құмар – адамның бір нәрсеге деген шектен тыс қызығушылығы немесе құштарлығы. Ол жағымды мағынада (білімге құмарлық) және жағымсыз мағынада (құмар ойындарға тәуелділік) қолданылуы мүмкін. Халық даналығы «Азғындық кісі өлтіруге әкеледі» деп, жаман құмарлықтың түбі жақсылыққа апармайтынын қатаң ескертеді. Құмар туралы мақалдарда адамның нәпсісін тыю, зиянды әдеттерден аулақ болу және рухани құндылықтарға ұмтылу мәселелері көтеріледі. Талапты жастың білімге деген құмары – өмірдің сәні болса, құмар ойын – өмірдің соры. Төмендегі нақылдар осы екіұдай құбылыстың ара-жігін ажыратады.
Құмар туралы таңдаулы мақалдар
- Талапты бала талпынған құстай, құмары қанбас аспанға ұшпай.
- Құданы «құдай» қосады, құдай ұрғанды «құмар» қосады.
- Ұры бүлікке құмар, шыбын шірікке құмар.
- Үйінде Құраны бардың, Ізгілікке құмары бар.
- Құмар ойындар тонауға әкеледі; азғындық кісі өлтіруге әкеледі.
- Қонақ болып қандырсаң құмарыңды, Есте сақта есіктен шығарыңды.
- Ойынға ойсыз құмар.
- Малқұмар көңіл — соқыр көңіл.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Құданы «құдай» қосады, құдай ұрғанды «құмар» қосады» деген сөздің мағынасы не?
Бұл мақал адамдардың бас қосу себептерін көрсетеді. Жақсы ниетпен, тағдырдың жазуымен адамдар құда болып, туысады. Ал жаман жолдағы, «құдай ұрған» адамдарды ортақ жаман әдет – құмар ойын немесе зиянды құмарлық біріктіреді. Бұл – жаман ортаның белгісі.
«Талапты бала талпынған құстай…» мақалы нені насихаттайды?
Бұл – білімге, өнерге құштарлықты дәріптейтін мақал. Талапты жас қанатты құс сияқты биікке самғағысы келеді, оның жаны тек арманына жеткенде, білім алғанда (аспанға ұшқанда) ғана жай табады. Құмар туралы бұл сөз жағымды құмарлықтың, яғни мақсаткерліктің үлгісі.
«Малқұмар көңіл — соқыр көңіл» деп неге айтқан?
Дүниеқоңыздық, байлыққа деген шектен тыс құмарлық адамның рухани көзін байлайды. Малқұмар адам адами құндылықтарды, жақсылық пен жамандықты ажырата алмай қалады, оның көңілі соқыр болады. Бұл – рухани жұтаңдықты сынайтын сөз.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
