Құлып – қауіпсіздік пен сенімнің символы. Ежелгі заманнан бері адамдар өз құндылықтарын, сырларын және мүлкін сақтау үшін құлыпқа жүгінген. Алайда, халық даналығында «құлып» сөзі тек темір құралды ғана емес, адамның мінезін, тіліне сақ болуын және сыр сақтау қабілетін бейнелейді. Мысалы, «Аузы құлып сандықты тіс ашпаса, тіл ашар» деген мақал сөздің құдіреті мен қаупін қатар ескертеді. Кейде құлып – жабық есіктің, кедергінің белгісі болса, кейде ол – құпияның сақшысы. Ақылды адам үшін ешқандай құлып кедергі емес, өйткені оның кілтін табуға болады. Төмендегі Құлып туралы мақалдар бізге сақтық шаралары мен адамдар арасындағы сенім мәселелерін тереңірек түсінуге көмектеседі.
Құлып туралы таңдаулы мақалдар
- Аузы құлып сандықты тіс ашпаса, тіл ашар.
- Құлыптың бос үйге қажет емес.
- Ақылдыға мөр, ақымақ үшін құлып.
- Жақсы құлып — сенімді дос.
- Аққа құлып жоқ.
- Ақша ашпайтын құлып жоқ.
- Аузы құлып сандықты, кілт ашпаса тіл ашар,
- түйін-түйін сырыңды, түбінде келіп шын ашар.
- Аузы құлып сандықты, Тіс ашпаса, тіл ашар.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Ақылдыға мөр, ақымақ үшін құлып» деген мақалдың мағынасы қандай?
Бұл мақал адамның сана-сезімі мен жауапкершілігін көрсетеді. Ақылды, арлы адамға ешқандай темір құлыптың қажеті жоқ, оған берілген сөз немесе «мөр» (уәде, сенім) жеткілікті, ол өз шекарасын біледі. Ал ақымақ, ұры немесе арсыз адамды тек нақты құлып, тыйым немесе күш қана тоқтата алады. Құлып туралы сөз болғанда, бұл нақыл ішкі мәдениеттің сыртқы бақылаудан маңыздырақ екенін меңзейді.
Неліктен «Жақсы құлып — сенімді дос» деп айтылады?
Дос – адамның ең құпия сырларын білетін жан. Егер досың сенімді болса, ол сенің сырыңды ешкімге жария етпейді, «құлыптаулы» ұстайды. Бұл – темір құлыптан да сенімді қорғаныс. Керісінше, сатқын дос кез келген құлыпты ашып, сырыңды шашып жіберуі мүмкін. Сондықтан сенімді достық – ең мықты қауіпсіздік кепілі.
«Ақша ашпайтын құлып жоқ» деген сөз бүгінгі қоғамға сай ма?
Өкінішке орай, бұл мақал ғасырлар бойы өз өзектілігін жоғалтпаған. Ол парақорлық пен дүниенің құдіретін сыни түрде көрсетеді. Көптеген мәселелер, тыйымдар немесе заңдар (құлыптар) ақшаның күшімен шешіліп жататынын халық ертеден байқаған. Бұл мақал қоғамдағы әділетсіздік пен ашкөздікті әшкерелейді.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
