Қуғын – қашу мен қуу, күрес пен қауіптің көрінісі. «Қашқанды қума» деген мақал жеңілген жауға немесе қорыққан адамға рақымшылық жасауды, артық кетпеуді ескертеді. Қуғынға түскен адамның жағдайы мүшкіл, ол «жанын шүберекке түйіп» қашады. Алайда, кейде қуғын адамды шыңдайды, оның жасырын күшін оятады («Қысылған жерде қоян да арыстанның ісін істейді»). Төмендегі Қуғын туралы мақалдар батылдық, сақтық және әскери этика мәселелерін қозғайды.
Қуғын туралы таңдаулы мақалдар
- Қашпақ болсаң зымыра.
- Қашқанды қума.
- Қорқақты қуа берсең, батыр болады.
- Қорықсаң қасқыр інінің аузына барып жат.
- Қорқарың бар қосты неге тонайсың.
- Ұшқан құсты қуып жете алмайсың.
- Қысылған жерде қоян да арыстанның ісін істейді.
- Даңқ қуған далама қалады, мақтан қуған масқара болады.
- Кірпіге қулық жараспайды.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Қашқанды қума» деген сөз тек соғысқа қатысты ма?
Негізінен әскери этикадан (жеңілген жауды қырмау) шыққанымен, бұл мақал күнделікті өмірде де қолданылады. Бұл – кешірімді болу, ешкімді тығырыққа тіремеу және артық кек алмау туралы адамгершілік қағида. Қашқан адам онсыз да жеңілді, оны қорлаудың қажеті жоқ.
«Даңқ қуған далама қалады» деген мақал нені білдіреді?
Бұл мақал жалған атақ пен мақтан қуудың зиянын көрсетеді. Егер адам іс тындырмай, тек атақ-даңқ қуаласа, ол түбінде құр алақан (далада) қалады. Шынайы еңбек қана абырой әкеледі, ал мақтан қуу – бос әурешілік және масқара болудың жолы. Қуғын туралы айтқанда, бұл мақсат пен құралдың сәйкессіздігін көрсетеді.
«Қорқақты қуа берсең, батыр болады» деген психологиялық құбылыс па?
Иә, бұл – қорғаныс инстинкті. Адамның жаны қысылғанда, жоғалтатын ештеңесі қалмағанда, қорқыныш сезімі жоғалып, оның орнына ашу мен қарсылық пайда болады. Сондықтан әлсіз адамды да шектен тыс қыспау керек, ол күтпеген қарсылық көрсетуі мүмкін.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
