Су – тіршіліктің көзі болса, шөлейтті далада құдық – өмірдің нәрі. Қазақ даласында құдық қазу үлкен сауапты іс әрі ауыр еңбек болып саналған. Құдық қазушылар судың көзін таба білетін қасиетке ие болған және оларды халық қатты құрметтеген. «Құдыққа түкірме» деген тыйым судың қадірін білуге, тазалық сақтауға шақырады. Сонымен қатар, құдық – тереңдіктің, тұңғиықтың және кейде тұйыққа тірелудің символы. Мақалдарда құдық адамның пейілімен, еңбегімен және қауіпсіздік шараларымен байланыстырылады. Төмендегі Құдық туралы нақыл сөздер бізді табиғат байлығын бағалауға, еңбектің зейнетін көруге және абай болуға үйретеді.
Құдық туралы таңдаулы мақалдар
- Дария жанынан құдық қазба.
- Құдық қазғанға құлай қалады.
- Құдыққа кіріп, құдықпен шыққан.
- Жаман би суға кетер, құдықпен шығар.
- Көлден безген қаз оңбас, құдықтан безген құлан оңбас.
- Құрғақшылықта құдық қазба.
- Терең құдықтың суы да терең.
- Құр қазған құдыққа су шықпас.
- Құдық қазып өлген кісіге құн жоқ.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Дария жанынан құдық қазба» деген мақал нені меңзейді?
Бұл – ақылсыз іс пен бос әурешілік туралы ескерту. Дария (өзен) ағып тұрғанда, оның жанынан құдық қазудың қажеті жоқ, өйткені су онсыз да қолжетімді. Бұл мақал дайын мүмкіндік тұрғанда, артық, қажетсіз жұмыс істемеу керектігін айтады. Сондай-ақ, жақсылық бар жерден басқа жақсылық іздеудің орынсыздығын білдіреді.
Құдық қазған адамның еңбегі қалай бағаланады?
Құдық қазу – өте қауіпті әрі қиын жұмыс. «Құдық қазып өлген кісіге құн жоқ» деген ескі заң осы жұмыстың тәуекелділігін көрсетеді. Яғни, адам өз еркімен, біле тұра қауіпті іске барды деп есептелген. Дегенмен, халық құдық қазған адамды елге су сыйлаушы, өмір сыйлаушы ретінде әрқашан алғысқа бөлеген. Құдық туралы айтылғанда, бұл кәсіптің жауапкершілігі ерекше аталады.
«Көлден безген қаз оңбас» мақалының тәрбиелік мәні неде?
Бұл мақал туған жерден, өз ортасынан, несібесінен безген адамның оңбайтынын ескертеді. Қаз көлсіз өмір сүре алмайтыны сияқты, құлан да құдықсыз (сусыз) тіршілік ете алмайды. Адам өз ырыздығын теуіп, жақсылықтан қашпауы керек. Бұл – қанағат пен тұрақтылыққа шақыратын сөз.
Осы рубрикадағы басқа мақалдарды да қараңыз: толық тізімді көру үшін мұнда басыңыз
